Lokman Suresi 6. ayetin Meali ve Tefsiri
Kur’an-ı Kerim’de yer alan Lokman Suresi 6. ayetin meali şöyledir: “İnsanlar arasında öyleleri vardır ki bilgisizlik yüzünden başkalarını Allah yolundan saptırmak ve o âyetleri alay konusu etmek için eğlendirici sözler kullanırlar; işte bunları alçaltıcı bir azap bekliyor”
Ayetin tefsirinde geçen “lehve’l-hadis” ifadesi; insanı asıl yapması gereken işlerden alıkoyan, fayda sağlamayan ve vakti boşa tüketen söz, hikâye, masal ve eğlence türlerini ifade eder. Bu kavram, sadece konuşma değil; dinletiler ve oyalayıcı içerikler için de kullanılmıştır. Tabiîn âlimlerinden Hasan el-Basri ve bazı müfessirler, bu ifadenin özellikle kişiyi gaflete sürükleyen türkü, şarkı ve müzik gibi vakti tüketen unsurları kapsayabileceğini belirtmişlerdir. Ancak burada ölçü, her ses veya her söz değil; insanı haktan uzaklaştıran içeriktir.
Çağımızda sinema, tiyatro, radyo ve televizyon gibi araçlar tek başına bu kavramın içine girmez. Eğitici, öğretici ve faydalı içerikler sunulduğunda bunlar birer imkân ve nimet olabilir. Fakat aile yapısını zedeleyen, ahlâkı aşındıran, kültürü aşağılayan ve insanı Rabbini unutturacak derecede meşgul eden programlar “lehve’l-hadis” kapsamına girebilir. Özellikle boş merak, dedikodu ve magazin üzerine kurulu yayınlar; kalbi hakikatten uzaklaştırdığı ölçüde ayetin uyarısına muhatap olur.
Burada belirleyici olan şey aracın kendisi değil, kalpte oluşturduğu etkidir. Eğer bir uğraş insanı namazından, sorumluluklarından ve ahiret bilincinden koparıyorsa; faydasından çok zararı varsa; aşırılığa ve israfa dönüşmüşse artık o eğlence olmaktan çıkar, gaflet kapısına dönüşür.
Lehve’l-hadis; doğasında aşırılık bulunan, dini açıdan israf sayılabilecek ve kişiyi Rabbini hatırlamaktan alıkoyan her şeydir. İnsanı kendine ve sorumluluklarına yabancılaştıran, hakikati hafife aldıran içerikler bu kapsama girer.
Sıkça Sorulan Sorular (FAQ)
“Lehve’l-hadis” ne demektir?
- İnsanı asıl sorumluluklarından alıkoyan, faydasız ve oyalayıcı söz ve meşguliyetler anlamına gelir.
Müzik tamamen haram mıdır?
- Âlimler arasında farklı görüşler vardır. Ayetteki ifade, kişiyi haktan uzaklaştıran ve aşırılığa sürükleyen türler içindir.
Ayette neden “boş sözleri satın almak” ifadesi kullanılmıştır?
- İnsanların bilinçli şekilde zararlı içeriklere yönelmesini ve bunu tercih etmesini anlatır.
Bu ayetin günümüze bakan yönü nedir?
- Zamanı ve kalbi tüketen, insanı Allah’ı anmaktan uzaklaştıran her türlü meşguliyete karşı dikkatli olmaktır.
