Çocuklar: Halimizin ve Hakikatimizin Aynası
Bu yalancı rüyadan uyanmanın yollarını ararken, belki de en mühim sorumluluğumuzu unutmamalıyız: çocuklarımız. Onlar, bizim halimizin aynasıdır. Biz dünyevi hırsların peşinde koşarken, onlara anlattığımız manevi güzelliklerin bir kıymeti olmayacaktır. Zira insan, ancak yaşadığını aktarabilir ve gerçekten yaşayan birinden daha kolay öğrenir.
Özellikle küçük yaşlardaki çocuklar, uzun nasihatlerle, sözel bilgilerle değil, gördüklerini taklit ederek öğrenirler. Onların zihin dünyası, bizim davranışlarımızla şekillenir. Bir çocuk için en büyük öğretmen, anne ve babasının halidir.
Evde namaz kılan, dua eden, Kur’an okuyan bir anne baba gören çocuğun zihninde bu eylemlerle ilgili en güzel izler kalır. O da henüz bilinçsizce de olsa anne babasını taklit edecek, namaz kılarken yanınıza sokulacak, sizinle birlikte secdeye kapanmaya çalışacaktır. İşte bu anlar, onun kalbine atılan ilk tohumlardır.
Peygamber Efendimiz’in (sav) Çocuklara Karşı Sabrı
Peki bu tohumların yeşermesi için ne yapmalıyız?
Sevgili Peygamberimiz Hz. Muhammed (sav) bu konuda bizlere en güzel örnektir. O’nun çocuklara karşı tavrı, sabır ve güler yüzle doluydu. Bir gün torunları Hz. Hasan ve Hz. Hüseyin, O (sav) namaz kılarken sırtına çıkmışlardı. Peygamberimiz ise onları incitmeden, sevgiyle bekledi ve secdeyi uzattı. Bu davranışıyla bize, ibadet anında bile çocuklara karşı nasıl bir tutum sergilememiz gerektiğini öğretti.
Bu noktada yapacağımız en büyük hatalardan biri, kendi ibadetimizden çocuğu uzaklaştırmaktır. Namaz kılarken yanımıza gelen, önümüzden geçen çocuğa kızmak, onu azarlamak ya da yanımızdan kovmak, ne yazık ki onun zihninde ibadetle ilgili olumsuz duyguların oluşmasına sebep olabilir.
Çocuk, namazın veya ibadetin, kendisinden uzaklaştırıldığı, hatta kendisine kızılmasına sebep olan bir şey olduğunu düşünebilir. Oysa bizim hedefimiz, ona ibadet sevgisini aşılamak olmalıdır.
İmam Gazali bu konuda şöyle der:
- Çocuk, emanet olarak anne babaya verilmiştir. Onun kalbi, temiz bir cevherdir. Her şekli almaya müsaittir. Eğer hayra alıştırılırsa, hayır üzere büyür ve dünyada da ahirette de mutlu olur. Anne babası da sevaba ortak olur.
Bu yüzden, ibadetlerimizi yaparken güler yüzlü ve mutlu olmamız, çocuklarımıza bu anların huzur verici ve güzel olduğunu hissettirmemiz çok önemlidir. Örneğin, oruç tutarken sürekli açlık ve susuzluktan şikayet etmek, çocuğa orucun sıkıntılı ve eziyetli bir ibadet olduğu duygusunu verir.
“Bugün ne kadar yoruldum, başım ağrıyor, hava çok sıcak” gibi söylemler, çocuğun zihninde oruçla ilgili olumsuz bir tablo oluşturur. Oysa Sadi Şirazi’nin şu sözü, çocuk eğitiminde nasıl bir yol izlememiz gerektiğine ışık tutar:
- “Söz olsun diye değil, iş olsun diye yaşa; çünkü senin halin, sözünden daha yüksek sesle konuşur.”
Unutmayalım ki, hedefimiz çocuklarımıza sadece dini bilgiler yüklemek olmamalıdır. Küçük yaşlarda sadece bilgi yüklemesi yapmak, bu konuda zorlama ve tehditlerde bulunmak, çocuğun özellikle ileriki yaşlarda ibadetlerine karşı isteksiz ve mesafeli olmasına yol açabilir. Önemli olan, onların kalbine dokunmak, ibadetlerin güzelliğini ve huzurunu hissettirmek, Rabbimizle olan bağımızın kıymetini onlara sevdirerek anlatmaktır. Onlara vereceğimiz en büyük miras, mal mülk değil, sağlam bir iman ve dosdoğru bir karakterdir.
Sıkça Sorulan Sorular (FAQ)
Çocuklar ibadeti nasıl öğrenir?
- Çocuklar, uzun nasihatlerden çok gördüklerini taklit ederek öğrenir. Anne babasının namaz kılması, dua etmesi veya Kur’an okuması, çocuk üzerinde en etkili öğretici yöntemdir.
İbadet sırasında çocuğa nasıl yaklaşılmalı?
- Namaz veya diğer ibadetler sırasında yanınıza gelen çocuğa kızmak, onu azarlamak veya uzaklaştırmak olumsuz etki yaratır. Çocuğa sevgi ve hoşgörüyle yaklaşmak, ibadet sevgisinin oluşmasını sağlar.
Küçük yaşta sadece bilgi vermek yeterli mi?
- Sadece bilgi yüklemesi yapmak, zorlayıcı veya tehditkar olmak, çocuğun ibadete karşı mesafeli olmasına neden olabilir. Önemli olan, ibadetin güzelliğini ve huzurunu hissettirmek, kalbine dokunmaktır.
Anne babanın tutumu çocukların manevi gelişimini nasıl etkiler?
- Anne babanın sabırlı, güler yüzlü ve örnek davranışı, çocukların manevi değerleri benimsemesine yardımcı olur. Tam tersine stresli, şikayetçi veya baskıcı tutumlar, olumsuz duyguların oluşmasına yol açar.
Çocuklara verilecek en değerli miras nedir?
- Maddi miras yerine sağlam bir iman, güzel ahlak ve doğru karakter çocuğa verilecek en kalıcı ve kıymetli mirastır. Bu değerler, dünyada ve ahirette çocuğun hayatını şekillendirir.
Örnek davranışlar nelerdir?
- Namaz kılarken çocuğu yanınıza almak ve katılımını teşvik etmek
- Oruç ve diğer ibadetleri huzurlu ve olumlu bir şekilde yaşamak
- Şikayet ve yakınmadan uzak durarak ibadetin güzelliğini göstermek
