Aksırma Adabı
İslam ahlakında aksırma esnasında edebe riayet etmek önemli bir sünnettir. Aksıran kimsenin yüzünü kapatması, sesini mümkün olduğunca kısması ve kalbinden gelen bir şükürle Allah’a hamd etmesi edep gereğidir. Hamd ederken “Elhamdülillah” demek sünnettir ve bu hamdi işitecek kadar sesli söylemek fazilet kabul edilmiştir.
Resûlullah’tan (s.a.v) rivayet edilen bazı hadislerde, kulun hamd etmesinin semada karşılık bulduğu haber verilmiştir.
- Kul “Elhamdülillah” dediğinde melekler, alemlerin Rabbi olan Allah’a hamd edildiğini ilan eder.
- Kul hamdini “Elhamdülillahi Rabbi’l-âlemîn” şeklinde tamamladığında ise melekler, o kimse için Allah’tan rahmet talebinde bulunur.
Aksıran kimsenin sağa sola yönelmemesi, etrafındakileri rahatsız etmemesi ve edep sınırları içinde kalması tavsiye edilmiştir. Aksırdıktan sonra Allah’a hamd etmesi, onun hem beden hem de ruh terbiyesinin bir göstergesidir.
Aksırana Yapılan Dua
Aksıran kişinin “Elhamdülillah” dediğini işiten kimsenin ona “Yerhamükellah” yani “Allah sana rahmet etsin” diye dua etmesi sünnettir. Bu dua, müminler arasındaki merhamet ve kardeşlik bağlarını güçlendiren güzel bir adettir.
Aksıranın Duaya Karşılığı
Aksıran kimse kendisine yapılan duaya, “Yehdîna ve yehdîkümullah ve yuslihu bâleküm” diyerek karşılık verir. Bu dua ile hem kendisi hem de dua eden kimseler için hidayet ve gönül selameti talep edilmiş olur.
Aksıran kişinin, kendisine dua edenlere “Yağfirullahu leküm” yani “Allah sizi bağışlasın” demesi de caiz görülmüştür. Bu, dua adabına aykırı olmayıp karşılıklı hayır temennisini ifade eder.
Üçten Fazla Aksırma Durumu
Şeriatte aksırmaya bağlı duaların da bir ölçüsü vardır. Bir kimse üst üste üç defadan fazla aksırırsa, artık ona “Yerhamükellah” denmez. Çünkü bu durum genellikle nezle, soğuk algınlığı veya benzeri bir rahatsızlığa işaret eder.
Ebu Seleme b. Ekva’dan (r.a) rivayet edilen hadiste Resûlullah (s.a.v) şöyle buyurmuştur: “Aksırana üç defaya kadar ‘Yerhamükellah’ denir. Daha fazla aksırırsa bu, onun nezle olduğuna işarettir.” Bu hadis, İslam’daki ölçü, denge ve edep anlayışını açıkça ortaya koymaktadır.
