İmanın Gerçek Anlamı ve Gayretin Önemi
Ahirete tam manasıyla imanı olmayan ve Allah’a yakın olmak istemeyen kimse, boncukları elmaslara tercih eden kimse gibidir. Burada imanı yok sözünden gayemiz şudur: Böyle kimseler elmasın boncuktan kıymetli olduğunu bilip inanan, fakat o elması elde etmek için hiç gayret göstermeyen kimseye benzerler.
İşte; kalbinden Allah’ı geçirip sadece diliyle söyleyen kimse, Allah’a ulaştıracak yola girmedikten sonra, kendini bu yola sokacak irade kuvvetini göstermedikten ve kesin olarak sağlam iman ve itikat üzere bulunmadıktan sonra, onun ağzıyla söylediği ‘iman ediyorum’ sözünün hiç bir kıymeti yoktur.
Allah’a Ulaşmanın Önündeki Dört Büyük Perde
Allah yoluna giren kimse ile Allah arasında ilk önce kalkması gereken dört perde vardır. Bunlar: Cah (mevki hırsı), taklit ve isyandır
1- Mal Perdesi
Mal perdesinin kaldırılması mülkiyetinde sahip olduğu bütün malları kendisine gerekenden arta kalanının tamamını Allah yolunda harcaması gerekir. Çünkü lüzumundan fazla mal, kişinin ona meyletmesine, devamlı aklını uğraştırmasına sebep olur. Böylece Allah’a ulaşması da imkansızdır.
2- Cah (Mevki, Makam) Perdesi
CAH (MEVKİ, MAKAM): Bu perdede kaldırılması gereken perdelerin ikincisidir. Halkın bunlardan nefret ettiğini düşünerek bu istekten vazgeçmesi gerekir.
3- Taklit Perdesi
Taklid ise, hiçbir mezhebe bağlı olmadan Kelime-i Tevhidin manasını dili ile ikrar, tam manasıyla kalbiyle de kabul etmesi gerekir. İnsanın en büyük düşmanı nefsidir. Bundan kurtulduğu zaman, taklit yolu ile öğrendiği itikad esaslarının aslı kendisine öğretilir.
İnsana yakışan, mezhep taassubundan kendini kurtarıp gerçekleri çalışarak öğrenmesidir. Hiç bir mezhebe bağlanmaması gereken mürid bunu başaramazsa (Mürid= Allah yoluna giren kimse), Hak ile batıl arasında olan perdeyi kaldıramaz.
4- İsyan Perdesi
Perdelerin sonuncusudur. Bunun çaresi de önceden yapmış olduğu günahlara, kötülüklere tevbe etmektir. Bu tövbe, öyle gelişi güzel yapılan bir tövbe değildir. Taptığı kötülük ve işlediği günahlardan öyle bir pişmanlık duyacak ki, bir daha yapmamaya azmedecek, haksızlık yaptığı kimselerden helallik alacaktır.
Kaynak: İmam Gazali / el-ihya / C: III / bkz: 217-219
