İslam dini, evliliği kolaylaştırmayı, zorlaştırmamayı emretmiştir. Nikah, meşru bir birliktelik olup pazarlık konusu yapılacak bir menfaat kapısı değildir. Bu sebeple bazı yörelerde görülen, kızın babasına para verilmedikçe kızın evlendirilmemesi adeti fıkhî açıdan değerlendirilmesi gereken ciddi bir meseledir.
Damat veya damadın babası, kendi isteği ve gönül rızasıyla kızın babasına bir hediye verirse bunda dinen bir sakınca yoktur. Hatta akrabalık bağlarını kuvvetlendirdiği ve muhabbeti artırdığı için bu tür hediyeler güzel görülmüştür. Ancak bu hediye, herhangi bir şart veya baskı olmaksızın verilmelidir.
Şart koşularak alınan paranın hükmü
Eğer kızın babası, “Şu kadar para veya mal verilmezse kızımı vermem” diyerek bunu açık veya örtülü bir şart haline getirirse, bu durumda aldığı para veya mal dinen haram olur. Çünkü nikâh, bir ticaret akdi değildir ve kız üzerinden menfaat temin etmek caiz değildir.
Böyle bir şart altında parayı veren damat veya damadın babası, kızı alabilmek için mecbur kaldıklarından ötürü mesul sayılmazlar. Günah ve sorumluluk, bu şartı koşan ve malı alan kızın babasına aittir.
Kızın babası, kızını evlendirmeyi para şartına bağladığında büyük bir günah işlemiş olur. Çünkü bu davranış, evliliği zorlaştırmakta, meşru bir akdi dünyevî menfaate dönüştürmektedir. Ayrıca bu tutum, kızın evlenme hakkını engelleme anlamına da gelir.
Şafii Mezhebine Göre Başlık Parası Alan babanın Hükmü
Şafiî mezhebine göre velinin adil olması şarttır. Kızını para şartı ile evlendirmeye kalkışan bir baba, adalet vasfını kaybeder. Bu durumda velilik hakkı düşer ve kızı evlendirme yetkisi kendisinden sonra gelen veliye intikal eder. Baba artık kızını evlendiremez.
İslam, evliliğin kolaylaştırılmasını, mehir ve masrafların makul tutulmasını teşvik etmiştir. Aşırı talepler, gençlerin evlenmesini zorlaştırmakta ve birçok sosyal ve ahlâkî probleme zemin hazırlamaktadır.
Kızın babasına isteğe bağlı olarak verilen hediyeler caizdir ve hatta güzel görülmüştür. Ancak para veya mal verilmesini şart koşarak kızını vermeyen babanın aldığı mal haramdır ve günahkârdır. Damat ve ailesi bu şarttan dolayı mesul olmaz. Şafiî mezhebine göre ise böyle bir baba velilik hakkını kaybeder ve kızını evlendiremez.
