Çok Konuşmanın Tehlikeleri ve Sessiz Kalmanın Gerekliliği
Şu kesinlikle su götürmez bir gerçektir ki; Ne kadar çok konuşursan o kadar çok hata yaparsın. Hata yapmakla da kalmaz boş konuştuğun için günaha girersin
İslam büyüklerinden Abdullah b. Mes’ud diyor ki; Kendinden başka ibadet edilecek olmayan Allah’a yemin ederim ki, dil kadar uzun müddet hapsedilmeyi hak eden hiç bir şey yoktur. İslam büyüklerinden Hasan diyor ki; Dilini boş sözlerden sakınmayan kimse, dinini hakkıyla anlamamıştır.
İslam büyüklerinden Muhammed b. Vasi Malik b. Dinar’a dedi ki; Ya Ebu Yahya, dili korumak, altın ve gümüşü saklamadan daha zor olur (Çünkü; gümüş ve altını hırsızdan korumak zordur). Fakat dili şeytandan korumak daha zordur.
Eğer susmanın bu kadar büyük üstünlüğü nedendir diyecek olursan;
Derim ki; dilin afetlerinin çok olmasıdır. Bu afetlerden en önemlileri şunlardır: Hata, yalan, çekiştirme, söz taşıma, gösteriş, ara bozuculuk, iki yüzlülük, nefsi temize çıkarma, batıla dalma, düşmanlık, gereksiz konuşma, değiştirme, artırma, eksiltme, işkence, başkalarının şerefine dokunma gibi afetlerdir. Konuşan kimseye, şeytanın vesvesesi ve kalbin hoşlanmasıyla, devamlı bunları konuşması için teşvikte bulunur.
Konuşmanın Dört Hali ve Tehlikeleri
Susmanın üstünlüğünü ifade etmek için anlatacağım şu husus yeterlidir; Ağızdan çıkan sözler dörde ayrılır
- Tümü zarar
- Tümü kar
- Kar-zarar karışık
Ne kar, ne zarar Konuşulan şeylerin hepsinin zararlı olması ve karın zararı karşılamayacak derecede az olması, kişinin konuşmamasının daha faydalı olduğunu ispat eder.
Ne kar ne zarar gelince, bunlar da zamanı öldürdükleri ve insanın ömrünü boşa geçirttiği için, bunun sonu da zarar ve ziyandır. Bunlardan da kaçınmak lazımdır. Görüldüğü gibi konuşulan şeylerin dörtte üçü zarar hanesine yazıldı ve gitti.
Geriye dörtte biri, yani hepsi kar olan konuşmalar kaldı. Bu da çok tehlikelidir ve konuşanın dikkatini tam manasıyla konuştuğu şeye vermesi gerekir. Çünkü hiç farkına varmadan konuşmaya gösteriş, gıybet, nefsi temizleme, gereksiz sözler, yapmacık sözler karışabilir ve konuşanı tehlikeye atabilir.
Kaynak: İmam Gazali / el-İhya / C: III / bkz: 316-318
