Çocukların Nafakası Kime Aittir?
Küçük çocuklanın nafakası, fakirlerse, zengin olsun fakir olsun, babanın üzerindedir. Bunda ona hiç kimse ortak olmaz. Ancak baba fakir, anne zengin olursa anneye nafakalarını vermesi emredilir ve ödedikleri, baba üzerinde borç olur. Zengin çocukların harcamaları ise kendi mallarından yapılır. Delili Allah’ın (c.c) “İmkanı geniş olan, nafakayı imkanlarına göre versin (Talak Süresi 7. ayet)” buyruğudur.
Kocanın Karısına Karşı Nafaka Sorumluluğu
Kocaya, fakir olmadıkça karısının nafakasında hiçbir kimse ortak olmaz. Fakir olduğunda ise Hanefi mezhebindeki sahih görüşe göre nafaka, daha sonra babadan tahsil etmemek üzere akrabalarına vacip olur.
Bebeğin Emzirilmesinin Hükmü
Bebeğin emzirilmesinin hükmü, nafakası gibidir. Bebeğin nafakası babaya aittir. Bebek emzikli ise annenin onu emzirmesi, ancak baba onu emzirecek bir kadın bulamadığında veya bebek başka bir kadından enmediğinde kesinlik kazanır. İşte bu durumda bebeği helaktan korumak için annenin onu emzirmesi vacip olur.
Allah (c.c); Emzirmeyi tamamlatmak isteyen (baba) için, anneler çocuklarını iki tam yıl emzirirler (Bakara Süresi 233. ayet) buyurmuştur Adam, süt parasını ödeyemeyecek kadar fakirse kadın bebeği emzirmemezlik edemez. Ancak zenginleştiğinde babadan tahsil etmek üzere kendisi için süt emzirme nafakasına hükmetmesi talebinde bulunabilir. Baba fakir, anne zengin olduğunda, zenginleştiğinde babadan almak üzere annenin çocuğuna harcama yapmaya zorlanması gibi.
Farklı Dinden Olsa Bile Nafaka Sorumluluğu
Çocuğun nafakası, dinleri farklı da olsa babası üzerindedir. Zira Allah’ın (c.c); “Onların örfe uygun olarak beslenmesi ve giyimi baba tarafına aittir (Bakara Süresi 233. ayet)” buyruğu mutlaktır, onda herhangi bir kayıt yoktur. Hem de çocuk babanın bir parçası olduğundan, kendisi hükmündedir.
Karının nafakası, dinleri farklı olsa bile kocanın borcudur. Çünkü kadın nafakayı, nikah akdiyle sabit olan kendisini kocasına hasretme mukabilinde hak etmiştir. O yüzden nafaka vacip olur.
Ana Babanın Nafakası
Adamın, çalışmaya güçleri yetse de fakir olan anne babasının, baba ve anne tarafından dedelerinin ve ninelerinin nafakaları zengin adamın veya zengin kadının üzerindedir. Bir iddia söz konusu olduğunda söz zengin olduğunu inkar edenindir ve bu iddiada bulunandan delil istenir.
Tercih edilen görüşe göre, para kazanan kişi kendi dininden olmasa da ana babasını nafaka verdiği kimseler sınıfına dahil etmek zorundadır. Allah (c.c) “Anne babana öf bile deme (İsra Süresi 23. ayet)” buyurmuştur , Allah (c.c) kişiyi anne babasına bu kadar eziyet vermekten bile nehyetmiştir. İhtiyaç duyduklarında nafakalarını vermemekte ise onlara daha büyük zarar vardır.
Rasûlullah (s.a.v) “Sen ve malın babanındır” buyurmuştur. Yine: “Kişinin yediği en helal-hoş rızık, kendi kazancından olanıdır Onun çocuğu da kendi kazancındandır” buyurmuştur. Oğlun malı, kendi malı anlamında babaya nispet edildiğine göre, baba, oğlunun malı sayesinde zengin sayılır ve dolayısıyla malındaki nafakası vacip olur.
Nafakada Cinsiyet ve Miras Oranları
Allah (c.c) “İnsana şiddetle ana babasına iyiliği tavsiye ettik (Ankebut Süresi 8. ayet)” buyurmuştur. Çocuğun ihtiyaçlarını görmeye gücü yettiği halde onları muhtaç halde bırakması ise onlara iyilik değildir.
Allah (c.c) kafir ebeveyn hakkında da: “Onlarla dünyada iyi geçin (Lokman Süresi 15)” buyurmuştur , Doyurma imkanına sahip iken onları aç kimseler olarak bırakmak İyilik değildir.
Bir rivayete göre bunda erkek çocuklar ile kız çocuklar eşittirler. Tercih edilen görüş de budur. Çünkü bunlar, nafakanın vücubiyetine sebepte ve ilahi hitapta eşittirler. Bir görüşe göre ise Allah’ın (c.c) “Onun benzeri (nafaka temini) varis üzerine de gerekir buyruğundan dolayı herkes ondan miras alacağı oranda sorumludur.
Kişinin din farklılığına rağmen nafakaları teminle yükümlü olduğu karı, ebeveyn, dedeler, nineler, çocuk ve torundur. Zira, daha önce açıkladığımız üzere, naslar mutlak olup bu hususta herhangi bir ayrım yapılmamaktadır
Kaynak: Esad Muhammed Said es-Sağirci / Delilleriyle Hanefi Fıkhı / bkz: 700-702
