En’am Süresi 100. Ayet Meali: Cinleri Allah’a ortak koştular. Oysaki onları da Allah yaratmıştı. Bilgisizce O’na oğullar ve kızlar yakıştırdılar. Haşa! O, onların ileri sürdüğü vasıflardan uzak ve yücedir.
En’am Süresi 100. Ayet Tefsiri: Allah harikulade şeyler yaratmış ve takdir etmiş olmasına rağmen onlar çok cahil oldukları ve çok gafil oldukları için, zatında tek olan, her türlü şerik ve ortaktan kesin olarak münezzeh olan Allah’a şerikler koştular.
Özellikle cinleri, yani şeytanları Allah’a ortak koştular, ona Allah’a tapar gibi taptılar, Allah’ın emirlerine yapışır gibi şeytanın emirlerine yapıştılar. Halbuki onlar Allah-u Teala’nın o şeytanları yaratan olduğunu bilmekte idiler.
Onlar, Yahudilerin “Üzeyr Allah’ın oğludur” demeleri gibi, Hıristiyanların “İsa Allah’ın oğludur” demeleri gibi, Arapların “Melekler Allah’ın kızlarıdır” demeleri gibi Allah’a iftira attılar. Bütün bunlar onların başının altından çıktı.
Bilinmelidir ki, onun zatı eş ve çocuk sahibi olmaktan münezzehtir. Allah o zalimlerin ve aşırı sözler söyleyenlerin vasıflandırdıkları gibi değildir, o sıfatlandırmalar Allah için söylenemez, Allah’ın şanı yücedir. Çünkü o Allah;
En’am Süresi 101. Ayet Meali: Gökleri ve yeri yoktan var edendir, onun bir zevcesi olmamışken oğlu nereden olacak? Her şeyi yaratan odur.
En’am Süresi 101. Ayet Tefsiri: Gökleri ve yeri yokluk ve bilinmezlikten yaratan, maddesiz ve müddetsiz olarak, eşlere ve ruhlara ihtiyaç duymadan, sadece tecelli etmek ve gölgesini onlara uzatmak suretiyle ortaya çıkaran ve var eden odur.
Onun eşi, oğlu nasıl olsun?
Kendisinden başka birisi yok ki?
Her şeyi zatının gölgesiyle ve sıfatlarıyla o yaratmıştır. Her şey onun işlerinin ve sevgi tecellilerinin bir yansıması şeklinde yaratılmıştır, Allah’ın bizzat kendisi, kendi sıfatlarının tecellilerinden ortaya çıkmış olan her şeyi en iyi şekilde bilendir. Hiçbir şey ondan gizlenemez.
En’am Süresi 104. Ayet Meali: Rabbinizden size basiretler gelmiştir. Kim görürse kendi lehine, kim görmezse kendi aleyhinedir. Ben sizin muhafızınız değilim
En’am Süresi 101. Ayet Tefsiri: Ey tevhit fıtratı üzere yaratılmış olan insanlar! Sizi yaratan ve sizi izhar eden Rabbinizden size bunu anlamanız için deliller gönderilmiştir. Bu delilleri görüp değerlendirenler faydasını göreceklerdir, görmeyenler ise vebalini çekeceklerdir.
Ben sizin murakıbınız veya işlerinizin takipçisi değilim. Benim sadece tebliğ görevim vardır. Korumak ve kollamak Allah’ın elindedir. Tasarruf yetkisi ondadır.
Kaynak: Abdülkadir Geylani / Geylani Tefsiri / C: II / bkz: 56-58
