Ey Allah’a yönelmiş ve onun tevhid yoluna koyulmuş olan insan!
Allah seni istediklerine kavuştursun, arzuladıklarına sahip etsin ve seni başarılı kılsın. Senin, nefsani güçlerinden sıyrılman ve onun isteklerinin lezzetlerinden kendini uzak tutman, nefis şehvetlerinin arzuladığı hakikat olmayan hislerden ve hayallerden kendini soyutlaman ve sendeki ruhani güç kaynaklarını ilk kaynağına yönlendirmen gerekir. Sana lazım olan budur.
Bunları yaparken, Peygamber (s.a.v)’in sana ulaşan izlerini takip etmelisin. Bilmelisin ki o peygamberi Hak kendine halife seçmiş ve onda bütün sıfatlarının ve isimlerinin gerektirdiği özellikleri izhar etmiş, onu bütün peygamberleri arasından seçmiş ve ayrı tutmuştur.
Allah o peygamberini tevhid-i zatîye mazhar olacak özelliklerde göndermiş ve ona eski kitapların hepsinde emrolunanları ihtiva eden ve eski kitaplarda yer almayan hükümleri de içeren bir kitap olan Kur’an’ı indirmiştir.
Tevhit yolunu en güzel ve en mükemmel biçimde öyle bir açıklamıştır ki, ondan sonra bunları açıklayacak başka bir peygamber gönderilmesine ihtiyaç kalmamıştır. Bunun içindir ki, Allah “Bugün sizin için dininizi ikmal ettim”” buyurmuştur. Peygamber (s.a.v)’de; “Ben güzel ahlakı tamamlamak için gönderildim” buyurmuştur.
Peygamberin gönderilmesinden ve Kur’an’ın indirilmesinden sonra, irşat isteyen ve Hak yoluna, tevhid-i zatiye yönelmek isteyen için peygamberlerin sonuncusunun getirdiklerine tutunmaktan ve onun yaptıklarını yapmaktan başka bir yol kalmaz.
Bunun içindir ki, Peygamberin gönderilmesinden sonra küçük ve cüzi bazı hükümler dışında hiçbir hüküm için ictihat yoktur. İtikadi meselelerde içtihat yapılamaz. Çünkü peygamber gönderilmesi işi sona ermiştir ve din tamamlanmıştır. Sen, kalbini Peygamber (s.a.v)’in makamına bağlamalısın, onu maksadının kıblesi edinmelisin, bu yoldaki izlerini hiçbir şeyi ihmal etmeden takip etmelisin.
Peygamber’e uymak tam bir inançla ve gönül rızası ile olmalıdır. Şüphe ve endişe karanlıklarının tamamından arınarak, temizlenerek uyulmalıdır. Şeytanın boş vesveseleri terk edilmiş olarak Peygamber’ce uyulmalıdır. Korkudan, şaşkınlıktan, gösterişten ve makam mevki hırsından uzaklaşılarak Peygamber’e uyulmalıdır.
Netice olarak, senin tevhid yoluna yok olma metoduyla, iradi ölüm yoluyla yönelmen gerekir. Öyle olmalısın ki, senden maddi hayat belirtileri ve beşeri hayat istekleri sadır olmamalı. Hatta senin için Allah’ın yardımı, lütfu ve cezbesi ile onun ahlakıyla ahlaklanmak ve dostluk ve halillik makamını gerçekleştirmek mumkün olmalı. Çünkü her şey yaratıldığı amaca kolayca intibak eder.
Sırrını, kalbini ve iç dünyanı, seni meşgul edecek ve Allah’tan alıkoyacak şeylerden, seni onun yolundan saptıracak şeylerden ne zaman temizlersen ve arındırırsan tevhid makamını gerçekleştirmiş olursun, tahmin ve taklit belirtilerinin gereklerinden kurtulmuş olursun, fani olmuş olursun.
Artık Rabbine yakin olursun, keşf ve şühud mertebesine nail olursun ki, ona asla doyamazsın, bırakamazsın. İşte o zaman, “benim namazım, ibadetlerim, hayatım ve ölümüm alemlerin Rabbi olan Allah içindir, onun bir şeriki yoktur” deme hakkını elde edersin.
“Ey Rabbimiz, bize katından merhamet ver ve bizim işlerimizi en doğru yapmamız için bize kolaylık nasip eyle.”
Kaynak: Abdülkadir Geylani / Geylani Tefsiri / C: II / bkz: 93-94
