Fatiha Suresi Hakkında Temel Bilgiler
Fatiha Suresi Mekki’dir ve Kur’an’a başlandığı için bu ad verilmiştir. Besmele ile birlikte yedi ayet olan bu sure, Kur’an’a göre ise 1. suredir.
Fatiha suresinin bir diğer adı salat’tır. Salat, dua anlamına gelir. Dua, kul ile Allah arasında manevi iletişimi sağlayan bağdır. Mümin, namazda veya namaz haricinde Fatiha Suresini bilinçle okuduğunda Allah ile sözlü ve manevi bir iletişim hâlindedir.
Fatiha Suresinin Bölümleri
Birinci Bölüm
- Kul, inanarak ve içtenlikle Allah’a hamd ve şükretmekte; O’nu Rahman ve Rahim vasıflarıyla över ve din gününün mutlak hakimi olarak gönlünde yüceltir.
İkinci Bölüm
- Mümin, Allah’ın “Ben sizin Rabbiniz değil miyim?” hitabına “Evet, sen bizim Rabbimizsin” diyerek kulluğunu itiraf eder. Ardından “Rabb’imiz, biz yalnızca sana ibadet eder ve yalnızca senden yardım dileriz” diyerek iman ve itirafını hayatında tekrarlar.
Üçüncü Bölüm
- Mümin, bu iman ve bilinci ölümüne kadar koruyabilmek için Rabb’inden hidayetini artırmasını ve Sırat-ı Müstakim’de daim olmayı niyaz eder.
Toplumumuzda Fatiha Suresi denilince ölüler akla gelir. Mezarlıklarda “Ruhuna Fatiha” ibaresi sıkça görülür ve ölüler için Fatiha okunması adeti yaygındır. Ancak Fatiha’nın asıl amacı ölüler değil, hayattaki insanın Rabb’i ile bağını güçlendirmesi ve kulluk bilincini tazelemesidir.
Beş vakit namazı tam olarak kılan her mümin, Fatiha’yı bilinçle okuduğunda günde en az kırk defa “iyyake na’budü ve iyyake nesta’in” sözleriyle Rabb’ine olan ahdini yeniler ve Sırat-ı Müstakim’de daim kılması için dua eder.
Ölümü hatırlamak ve “İnna lillahi ve inna ileyhi raci’un” demek, müminin iman bilincini güçlendirir. Fatiha’yı bu bilinçle okumak, sadece namazda değil her zaman ve mekânda kulluk bilincini taze tutmak için önemlidir.
Fatiha Suresinin ayetleri ve Meali
Fatiha Suresi 1. Ayet Meali: Rahman ve Rahim Olan Allah’ın Adıyla Başlarım
Fatiha Suresi 2 Ayet Meali: Hamd (ve şükür) alemlerin Rabb’i Allah’adır
Fatiha Suresi 3. ayet Meali: O Rahman’dır ; merhamet edendir
Fatiha Suresi 4. ayet Meali: O,hesap gününün de mutlak hakimidir
Fatiha Suresi 5. ayet Meali: Rabb’imiz! Biz, sadece sana ibadet eder, sadece senden yardım isteriz.
Fatiha Suresi 6. Ayet Meali: Bizi doğru yola ilet
Fatiha Suresi 7. Ayet Meali: Kendilerine (özel) nimet verdiğin kimselerin yoluna; gazabına uğrayanların ve doğru yoldan sapanların değil
Tefsir: “Din günü”, sözlükte karşılık, yani mükafat, ceza ve boyun eğme, itaat etme, kulluk gibi anlamlara gelmektedir. Burada “din”, karşılık, yani ceza anlamında kullanılmıştır. Ceza ise Arapçada sevap, Türkçede karşılık kelimesine denk gelir; iyi ya da kötü yapılan her işin tatlı veya acı karşılığı için kullanılır. Buna göre iyiliğin karşılığı mükafat, kötülüğün cezası ise azaptır.
Süredeki yevmiddin tabiri, “yevmü’l-ceza” anlamına gelir ve kültürümüzde yaygın olarak “hesap günü” olarak bilinir. Bu bağlamda Allah’ın yargılayacağı, insanların kıyamet sonrası mahşer yerinde toplanacağı ve dünya hayatında yaptıklarının karşılığını alacağı en son duruşma günüdür. Müminlerin salih amelleri mükafatını alacak, kafir ve müşriklerin ise inkar ve şirkleri karşılığında azaba uğrayacaktır. Bu nedenle din günü, ceza günü veya mükafat ve azap günü olarak da adlandırılır.
İbadet, Allah’a sürekli ve kayıtsız şartsız boyun eğme, kulluk ve itaat bilinci içinde bulunma anlamına gelir. Bir görüşe göre bu tabir, Arapların yol üzerinde çokça gidip gelmesi sebebiyle düzlenip pürüzsüz hâle gelen yol anlamındaki abedetüttarik sözünden alınmıştır. Başka bir görüşe göre de son derece sık ve sağlam dokunmuş kumaş anlamındaki sevabun zu abede ve abedetüttarik gibi, yani ibadet; Allah rızası için sürekli, tam ve kusursuz olmalıdır. İtaatten uzaklaşmak veya kibirlenmek ise ibadeti bozar.
Kur’an ayetleri de bu bilinçle yaşamayı emreder:
- “Ey insanlar! Sizi ve sizden öncekileri yaratan Rabb’inize ibadet edin ki korunasınız.” (Bakara 21)
- “Sana ölüm gelinceye kadar Rabb’ine ibadet et.” (Hicr 99)
Bu ayetler, her insana şunu hatırlatır: “Her şeyi yaratan Rabb’inize karşı kulluk bilincine erin ve ölüm gelinceye kadar hayatınızı bu bilinç üzerine şekillendirin.”
Allah Teala, dünya hayatında her insana birbirinden üstün dört ilahi hidayet vermiştir. Bunlar;
- Fıtri Din
- Akıl
- Peygamber
- Kitap
Bunlardan ilk ikisi istisnasız, her insanda vardır ve fıtridir; son ikisiyse, yetişkin her insanın, ancak fıtri olan ilk iki hidayeti; özellikle aklını kullanması sonucu kendi hür iradesi ve tercihi ile erişebileceği ilahi yol göstericilerdir.
