Kalp Temizliği Olmadan İbadet ve Yüzeysel Amellerin Tehlikesi
Kalbini temizlemeden sadece görünüş itibariyle ibadet eden kimsenin durumu: İlmi ve ameli almış, günahları bırakıp açıktan yapılan ibadetlere devam etmişlerdir. Yalnız bunlar kalplerini ihmal etmişler, Allah’ın katında kötülenmiş olan kibir çekememezlik, gösteriş, makam sevgisi, başkalarını horlama, şehvet peşine düşme ve buna benzer kötü hasletleri kalplerinden atamamışlar ve temizlemeye gayret etmemişlerdir.
Bir kısmı bunların kötü olduğunu bilmediği halde bunlara başka şeyler de ilave ettiler, Resulüllahın şu hadislerine kulak asmadılar;
- Gösterişin azıda şirktir.
- Kalbinde zerre kadar kibri taşıyan Cennet’e giremez
- Ateşin odunları kül edip bitirdiği gibi, çekememezlik de iyi amelleri bitirir
- Suyun baklayı yeşertip bitirmesi gibi, mal sevgisi de kalp de bozgunculuğun tohumunu bitirir.
Dış görünüşlerini düzene koyarken kalplerindeki bozgunculuğa bakmadı ve Resulüllah’ın Allah sizin suratınıza değil, kalplerinize ve amellerinize bakar hadisini unuttular.
İnsanın asıl önemli olan yeri olan kalp ile değil de görünüş itibariyle yapılan amellerle uğraştılar. Kurtuluşu Allah’ın huzuruna doğru ve selim bir kalp ile gelmekte olduğunu bilemediler
Yüzeysel İbadetin Metaforları
Onlar dışı güzel, içi pislik dolu bostan kuyusuna benzetiyorlar. Onlar ölülerin mezarları gibi dışarıdan çiçeklerle süslüdür, fakat içindeki ceset leş kokar. Onlar tepesi ışıklandırılan karanlık ev gibidirler. Dışarısı aydınlık evin içi kapkaranlıktır. Onlar hükümdarı davet eden ve evinin etrafını temizleyip içini pis bırakan adama benzerler.
Bunların hepsinin gurur ve aldanma oldukları açıktır. Bunlardan daha yakın bir benzerleri var ki, o da şudur;
Adam tarlasına tohum eker. Fakat ektiği tohumla beraber ona zararlı olan bitkileri de çıkar. Ekinle biten ve onu alt edecek derecede gelişen bitkilere karşı, adam; onları kökünden temizlemekle emredilir. Fakat adam bitkilerin köklerine dokunmaz ve tepeleri ve yanlarını temizler ki, bu da adeta gelişmesi için budanan bir ağaç gibi daha kuvvetlenmesine yol açar ve daha gür bir şekilde gelişir.
Kalp Hastalığı ve İbadet İlişkisi
Günahların temeli ve kökü de kalbe yerleşmiş bulunan kötü huylardır. Kalbini kötü huylardan temizlemeyen kimsenin görünüşte yaptığı ibadetleri de tam olmaz.
Çeşitli afet ve tehlikelere maruz kalır. Bu uyuz hastalığına yakalanan kimsenin haline benzer. Bu adama, birini vücuduna sürmesi, diğerini de yutması için iki ilaç verilmiştir. Bedenine sürdüğü ilaçlar kabarıkları ve kaşıntıyı, ilaç da ciğerleri tedavi edecektir. Adam sadece bedenine süreceği ilacı kullanır. Kaşıntı, geçici olarak tedavi olur. Fakat ciğerler hasta olduğundan kısa bir zaman sonra tekrar ortaya çıkar. Kalbini temizlemeden sadece görünüş itibariyle ibadet eden kimsenin durumu da işte böyledir.
Kaynak: İmam Gazali / İhyau Ulumi’d-Din / C: III / bkz: 1067-1068
