Gıybet edeceği sırada kişinin kendi kusurlarını hatırlayıp onları düzeltmeye çalışması veya kendi kusurlarının ortaya dökülmesinden utanması gıybetten kurtulmak için faydalı bir yöntemdir. Bütün çirkin huylar ilim ve amel macunu ile tedavi edilir. Her illet, ona sebep olan şeyin zıddı ile tedavi edilir. O halde hastalığın sebebini araştıralım. Dili gıybetten korumak iki şekilde ele alınabilir.
- Birincisi genel,
- İkincisi ise ayrıntılıdır.
Genel olana gelince, kişinin yaptığı gıybetten dolayı Allah’ın gazabına ve nefretine maruz kaldığını, sahip olduğu iyiliklerin gıybetini yaptığı kişiye verileceğini, iyilikleri yoksa ötekinin kötülüklerinin kendisine yükleneceğini bilmesidir. Bu gerçeğe inanan kişinin dili gıybete bulaşmaz.
Gıybet edeceği sırada kişinin kendi kusurlarını hatırlayıp onları düzeltmeye çalışması veya kendi kusurlarının ortaya dökülmesinden utanması gıybetten kurtulmak için faydalı bir yöntemdir.
Kişi kendisinde bir kusur bulamazsa buna şükretmekle meşgul olur ve kendisini kusurların en çirkini olan gıybetle kirletmez. Kişinin kendisinde bir kusur olmadığını zannetmesi ise kusurların en büyüğüdür.
Başkasının onun yaptığı gıybetten dolayı hissettiği acının, gıybetinin yapılmasından duyduğu acı gibi olduğunu bilmek, gıybetten uzak durmak için faydalı bir husustur. Kişi gıybetinin yapılmasına razı olmadığı gibi, başkasının gıybetini yapmaya da razı olmamalıdır. Buraya kadar anlattıklarımız genel olarak sorgulanacak tedavilerdir.
Ayrıntılı olan tedaviye gelince; kişinin kendisini gıybete sevk eden sebebi araştırmasıdır. Çünkü hastalığın tedavisi onun sebebini ortadan kaldırmakla gerçekleşir. Daha önce söz konusu sebepleri zikretmiştik. Kızmaya gelince, onun tedavisini Dilin Afetleri kategorisi altında detaylı bir şekilde anlattık.
Bu hususu özetle söylemek gerekirse kişinin kendi kendine şöyle demesidir: Bu şahsa kızarsam, onu gıybet ettiğim için Allah da bana kızar. Çünkü bunu bana yasaklamıştı. Yüce Allah’ın indirdiği kitaplardan birinde şu ifade varit olmuştur:
Ey Ademoğlu! Kızdığın zaman beni hatırla ki ben de kızdığımda seni hatırlayayım ve yok ettiklerimin arasına seni katmayayım
Aynı mecliste oturduğu kişilerle uyum içinde olmaya çalışmanın tedavisi ise kişinin yüce Allah’ın, kendisinin gazabı karşılığında insanların rızasını talep edenlere gazap ettiğini bilmesidir. Bu durumda nasıl olur da yanındakilere hürmet edip ona böyle yapmayı yasaklayanın emrini önemsiz görebilir? Aksine, O’na isyan ettikleri için dostlarına Allah için kızman gerekir. Diğer maddelerin tedavi şeklide böyledir.
Başkasını karalamak suretiyle kendisi için makam hazırlamaya çalışıp böyle yapmakla Rabbi katındaki makamını ıskat etmeye başladığını unutan kişiye şaşılır! Bir topluluk içerisinde şahsın birini karalayıp yarın kıyamet gününde bütün mahlukatın önünde cezaya çarpıtılacağını unutanlara hayret edilir vesselam…!
Kaynak: İbnü’l-Cevzi / Minhacü’l-Kasıdin Ve Müfidü’s-Sadıkin / C: I / bkz: 659-660
