Hamd, sena ve şükür, güzel sanatı ile bütün işleri çekip çeviren, her şeyi icat ederek yerli yerine koyan alemlerin Rabbi olan Allah’a mahsustur. Çünkü, yarattığı her şeyin suretini en güzel bir şekilde ve kalıp da süsleyen şekil ve miktarında noksanlık veya fazlalıktan koruyarak ezeli hikmetlerine uygun olarak yaratan ve ahlakı güzelleştirmeyi kendi merhametine göre ortaya koyan O’dur.
Yine salat ve selam, kafirleri küfrün akıbetiyle korkutan, müminleri de iman ve hidayet sonucu olan mükafatlarla müjdeleyen, Yüce Allah tarafından bütün insanların arasından kutsal peygamberliği için seçilen Peygamberimiz Hz Muhammed (s.a.v) üzerine;
Aynı zamanda O’nun ehil ve ashabı üzerine olsun.. Çünkü onlar İslam dinine gerçekten yaptıkları hizmetlerinden dolayı İslam’ın karşısından küfrün karanlık bulutlarını temizleyerek cahiliyyet devrine ait kötü düşünce pisliklerini İslam ülkesinden çıkarıp, yerine hidayet nurunu getiren, İslam ahlakını yerleştiren onlardır.
Ey imanlı kişi, Şunu bilmelisin ki;
Allah’ın sevdiği güzel ahlak, Peygamberimizin ahlakı, sahabelerin işlemiş oldukları güzel amellerdir. Güzel ahlak, imanın yarısı, seçkin kimselerin meyvesi, ibadet edenlerin arzularıdır.
Kötü ahlaka gelince, o da insanları öldüren bir zehir, şuuru yok eden, itibarı düşürerek hayvanların derecesine indirilip zillet ve rezaletin içine atan tehlikelerin en büyüğüdür. Çünkü kötü ahlak sahibini Allah’dan uzaklaştırır, şeytana yaklaştırır. Böylece şeytanın elinde oynattığı bir ip gibi şeytanın arzularına boyun eğer, alet olur.
İyi ahlak, sahibine cennet kapısını ve nimetlerini açan, sahibini Rahman olan Allah’ın rahmetine yaklaştıran en güzel bir şeydir. Oysa ki kötü huy, insanın kalbini kuşatarak cehennemin içine atan, kötü sonuçlar doğurarak insanlığa en büyük darbeler indiren büyük kötülüktür.
Şimdiki bölümde kalbi tedavi etmek için tek çarenin şehveti terk etmek olduğunu, seçkin kişilerin, büyük alimlerin, basiret sahibi olan kişilerin rivayetlerinden deliller göstererek bildirecek, sonra da güzel ahlakın alametlerini anlatacağız.
Son olarak da henüz gelişme çağında olan çocukların nasıl terbiye edileceği hususuna ve irade şartlarına değineceğiz.
Kaynak: İmam Gazali / el-ihya / C: III / bkz: 139-141
