Haset; Kalbin en büyük hastalıklarından biridir. Kalp hastalıklarının tedavi aracıda ilim ve ameldir. Haset hastalığının tedavisinde kullanılan ilim; hasedin hem dünya hem din bakımından ilk zararının kendine olacağını bilinendir.
Dünyalık bakımından da, dini bakımdan da hasedin kıskanılana bir zararı yoktur. Hatta haset edilen kardadır. Bunu kalp gözü ile düşünüp, kendine düşman, düşmanına dost olmadığın zaman kıskançlığı kesin olarak bırakırsın. Kıskançlık ederek Allah’ın taksimatına razı olmuyor ve kazasına kızıyorsun.
Gizli emirler ile mülkü arasında sağladığı adalet dengesine kızıyor ve bunu çirkin karşılıyorsun. Bu ise tevhidin (birliğin) esasına aykırı ve imana isabet eden bir oktur. Bu sana yeter, başka bir şey aramana gerek yok.
Yaptığın bütün bu kötülüklerle beraber, bir Müslümanı kandırmış, ona öğüt vermemiş, Allah’ın kullarını iyiliğe sevk etmek hususunda Peygamber ve velilerin yolunu terk etmiş oldun.
Yine Müslümanların belaya uğramaları ve kendilerine verilen nimetlerin ellerinden çıkmasını sevinçle karşılamaları konusunda kafirlerle ve şeytan ile beraber hareket etmiş oldun. Bunlar kalpteki pisliklerdir. Ateş odunu nasıl yakıp bitiriyorsa, bu hastalık da haset edenin iyi amellerini öyle silip yok eder.
Sen karşındakinin perişanlığını isterken, perişan olan sen olursun. Senin haset etmen onun elindeki nimete zarar vermez. Hatta ahirete ve Allah’ın hesabına inanmasan bile, seni sıkıntıda bıraktığı için haset etmeyi terk etmen gerekir.
Haset eden kimsenin istediği olmaz. Ancak başkasına yoldan çıkarmaya çalışırken kendisi sapıtır. Çünkü küfrü istemek küfürdür. Kim hasedi sebebiyle haset edilen kimsenin nimetinin yok olmasını isterse, diğer nimetlerde de olduğu gibi, kafirlerin çekememezliği sebebiyle iman nimetinin yok olmasını istiyor gibidir.
Eğer sen başkalarına haset ederek onun elindeki nimetin yok olmasını istiyor, fakat başkalarının sana yaptığı hasetten sendeki nimetin yok olmasını istemiyorsan, bu gerçekten senin ahmak olduğunu gösterir. Çünkü ahmak hasetçilerin çoğu böyle olmasını ister.
Kaynak: İmam Gazali / el-İhya / C: III / bkz: 571-573
