Allah’ın Tevhid Emri ve Ana-Babaya İhsan
Rabbinin Kati Hükmü: Benden Başkasına Kulluk Etme
Rabbin kendisinden başkasına kulluk etmemenize hüküm verdi, yani Rabbin kati ve kesin olarak, ey buluğ çağına erenler! Benden başkasına kulluk etmeyin, diye hüküm verdiği halde sen nasıl olurda O’ndan başkasını Rab edinirsin? Zira O’ndan başkası ibadete ve boyun eğmeye layık değildir.
İşte o zaman ortaya koyduğunuz şeyde (kulluğunuzda) hiçbir ortaklık ve muavenet olmaksızın O, müstakildir, bağımsızdır. Bu noktada sizin göreviniz, O’na tazim etmeniz ve saygı ve ihtiramınızı göstermeniz ve de kendinizi zillet ve küçük görmede son derece ileri gitmenizdir .
Ana-Babaya İhsan Etme Emri
Ve ana-babaya ihsan etmenize (de hükmetti), sizin dünyaya gelişinizin ve terbiyenizin zahiri sebebi olan ana babaya içinde minnet ve eziyet bulanıklığı olmayan ve içten gelen bir yumuşaklıkla ihsanda bulunmanızı emretti. Özellikle de, ikisinden biri veya her ikisi senin yanında yaşlanacak olursa,
Yaşlanan Ana-Babaya Karşı Tutum
Yani ey evlat!
Ebeveyninden birisi veya her ikisi kendi işlerini yapamayacağı bir yaşa senin yanında ulaşacak olursa; onlara of bile deme, bu her zaman böyledir. Ancak özellikle yaşlılık devresinde onlara karşı kızgın ve asabi bir tavra delalet eden ses tonu kullanma. Onları azarlama, eğer aklın gereğini yerine getiremez bir duruma düşer ve senin onlardan yüz çevirmeni gerektirecek fiiller dahi işleyecek olsalar, onlara kahredip de kovma. Aksine: onlara hoş sözler söyle (İsra Süresi 23. ayet).
Onlara merhamet ve alçak gönüllülükle kanat ger, hasılı kelam, senin onlara şefkatinden kaynaklanan sakinlik ve tevazu kanatlarını onlar için yay/geniş tut ve şöyle de, bunu (kanat germeyi) sadece alçak gönüllülük ve dünyevi şefkatle sınırlama. Aksine onlar için Rabbine münacat ederek şöyle de; Ey Rabbim! Beni onlar nasıl küçükken bakıp büyüttülerse, şimdi Sen de onlara öyle merhamet et (İsra Süresi 24. ayet)
Yani ey Rabbim! Her şeyi kuşatan rahmetinin ve her şeye ulaşan cömertliğinin gereği olarak onlara rahmet et. Nitekim onlarda bana küçüklüğümde çocukken merhametle davranmış ve terbiye etmişlerdi.
Dua Ederken Samimiyet ve Niyetin Önemi
Bu arada dua ederken sahih bir niyet ve saf bir muhabbetle yapmanız gerekmektedir. Yani zahirinizle batınınınız tıpkı onların siz küçükken sizi terbiye etmeleri gibi, uyumlu olmalıdır. Dahası kalbinizden onlanrın ölümünü temenni ettiğiniz halde dilden dua etmemelisiniz.
Kalplerinizdekini Rabbiniz çok iyi bilir, sırlarınıza muttali olan Rabbiniz, sizin onların ölmesini mi yoksa iyilik ve güzelliklerini mi arzu ettiğini en iyi bilendir. Cenab-ı Hak sizi affeder ve tevbelerinizi kabul eder.
Eğer Salihler olursanız, eğer içinizden geçirmiş olduğunuz fasid düşüncelerinizi ıslah eder. saygı ve hürmet gösterirseniz şüphesiz Rabbiniz hatasından dönüp tevbe edenlere karşı çok bağışlayıcıdır (İsra Süresi 25. ayet),
Hak Sübhanehu ve Teala cömertliğinin ve fazlının kemaliyetinden dolayı, yaptığı masiyetlerden pişman olup kendisine rucu edenlere, özellikle de ana-babaya karşı itaatsizlikten nedamet duyup pişman olanlara karşı çok bağışlayıcıdır. O, o günahkarlardan günahları çeker çıkarır
Kaynak: Abdülkadir Geylani / Geylani Tefsiri / C: III / bkz: 109-111
