Tefekkür Yoluyla Kurtarıcı Sıfatlara Ulaşmak
Söz konusu kurtarıcı sıfatlar; tövbe etmek, günahlara pişmanlık duymak, belaya sabretmek, nimetlere şükretmek, korku, ümit, zühd, ihlas, sıdk ve benzeri sıfatlardır
Kişi kendisi için tövbe ve pişmanlık hali elde etmek istediğinde, öncelikle günahlarını kontrol etsin, onları düşünsün ve kalbinde onları iyice büyütsün. Sonra da o günahlar hakkında varit olan azap tehdidine baksın ve pişmanlık haline kavuşuncaya kadar yüce Allah’ın gazabına maruz kalacağından kesin olarak emin olsun.
Kalbinde şükür halini uyandırmak istediği zaman, yüce Allah’ın ona yaptığı iyiliklere, yardımlara ve yüce Allah’ın yapmış olduğu kötülükleri güzel bir şekilde örtmüş olmasına baksın ve bunları düşünsün. Muhabbet ve şevk halini elde etmek isterse yüce Allah’ın celalini, cemalini, azametini ve kibriyasını düşünsün. Bu ise O’nun hayret uyandıran hikmetine ve eşsiz yaratmasına ibret nazarıyla bakmakla olur.
Kalpte Korku Halini Uyandırmak
Korku halini elde etmek isterse öncelikle dıştaki ve içteki günahlarına, sonra ölüme ve ölüm sarhoşluğuna, sonra ölümden sonraki Münker ve Nekir sorgusuna, kabir azabına ve korkunç hallerine, sonra Sur’a üfürüldüğü andaki nidanın korkunçluğuna, sonra bütün yaratılmışların tek bir alanda toplandığı mahşerin korku veren durumlarına;
Sonra hesap vermeye ve en değersiz, önemsiz şeyin hesabını verme konusunda sıkıştırılmaya, sonra Sırata ve sonsuza kadar kalacağı yere yerleşinceye kadar başına gelecek olanlara baksın. Cehennemi ve oradaki azabı gözünün önüne getirsin.
Kalpte Ümit Halini Uyandırmak
Ümit halini elde etmek isterse, cennete, onun nimetlerine ve sürekli olan mülküne baksın. İşte, istenen halleri elde etmeyi ve çirkin sıfatlardan uzak durmayı sağlayan ilimleri veya bilgileri ortaya çıkarması istenen tefekkürün yolu, yöntemi budur. Bunların toplamı hakkında Kur’an’ı tefekkür ederek okumaktan daha faydalısı yoktur.
Kur’an da kişiyi övgüye değer her şeye yöneltecek ve her çeşit çirkin işten sakındıracak ayetler vardır. Kur’an’ı dikkatli bir şekilde ve tedebbür ederek okuyup tefekkür etmeye ihtiyaç duyulan ayetleri tekrar ederek okumak gerekir. Çünkü tefekkürle okunan bir ayet, tedebbürsüz olarak Kur’an’ı hatmetmekten daha iyidir..
Kaynak: İbnü’l Cevzi / Minhacü’l Kasıdin ve Müfidü’s Sadıkin / C: 2 / bkz: 634-635
