Leyl Suresi, Mekke dönemindeinmiş olup toplam 21 ayettir. Adını gece anlamına gelen “leyl” kelimesinden almıştır. Kur’an’a göre 92. suredir.
Leyl Suresi, “geceye, gündüze ve insanı yaratan kudrete” yeminle başlar. Nasıl ki gece ve gündüz birbirinden taban tabana zıt özelliklere sahipse, insanların çabaları, niyetleri ve amelleri de o derece çeşitlidir. Bu çeşitlilik, insanın özgür iradesinin bir yansımasıdır. Kimisi hayatını bir aydınlık (hidayet) üzerine kurarken, kimisi kendi karanlığında kaybolmayı tercih eder.
Mümin için iyilik yapmak, bir yük değil bir zevk ve ihtiyaçtır. O, elindeki imkanları başkalarıyla paylaştıkça ruhunun genişlediğini hisseder.
- Allah’a iman etmek ve O’nun rızasını gözetmek, insanın yaratılış programına (fıtrat) en uygun olanıdır. Bu yüzden mümin için cennete giden yol, fıtratına uyum sağladığı için “kolaylaştırılmıştır.”
- Mümin, maddi birikimin geçiciliğini, manevi değerlerin ise kalıcılığını bilir. Başkasını nefsine tercih etmek (îsâr), onun en büyük ahlaki zaferidir.
Kendini kendine yeterli görüp Allah’a muhtaç olmadığını sanan (müstağni) kişi, aslında en zor yolu seçmiştir.
- Küfür kelime anlamı olarak “örtmek” demektir. Güneşi (hakikati) balçıkla sıvamaya çalışmak ne kadar yorucu ve imkansız bir çabaysa, Allah’ı inkar etmek de insanın kendi varlığını ve aklını inkar etmesi kadar zordur.
- Kafir için başkasına vermek bir kayıptır. O, biriktirdikçe zenginleştiğini sanır ancak her geçen gün hırsının ve malının esiri olarak cehennem yolunu kendine (yanlış bir algıyla) “kolay” hale getirir.
Surenin en sarsıcı mesajı şudur: İnsan nasıl olur da kendi doğasına aykırı olan, akla ve bilime ters düşen “inkar ve isyan” yolunu kolay görebilir? Bu, insanın kendi kimliğine yabancılaşmasının bir sonucudur. Akıl, eğer yaratılış amacına hizmet etmiyorsa, sahibi için sadece bir yük haline gelir. Hikmetten kopan bir zihin, en saçma olanı en doğru, en zor olanı en basit sanmaya başlar.
Leyl Suresi bize şunu hatırlatır: Hayatın sonunda ya “En Kolay Olana” (Cennete) ya da “En Zor Olana” (Cehenneme) iletileceğiz. Bu iletilme süreci, bugün yaptığımız seçimlerle şekilleniyor.
