Namazın Dışındaki Farzlar
İslam’ın direği olan namaz, kulun Rabbi ile mülaki olduğu bir miractır. Ancak bu yüce huzura kabul edilmek için bazı ön şartlar mevcuttur. Abdülkadir Geylani Hazretleri, El-Ğunye adlı eserinde, namazın dışındaki farzları sadece şekli birer zorunluluk olarak değil, ruhun arınma basamakları olarak tarif eder. Hz. Ali (r.a.) buyurur ki: “Amellerin en zoru; öfke anında affetmek, darlıkta cömertlik yapmak ve yalnızken günahtan kaçınmaktır.” İşte namazın dışındaki farzlar, bizi bu ahlaka hazırlayan temel taşlardır.
Namazın sıhhati, bu altı şartın eksiksiz yerine getirilmesine bağlıdır. Geylani Hazretleri’ne göre, dışını temizlemeyen içini aydınlatamaz.
1. Taharet: Abdest ve Teyemmüm
Temiz su ile abdest almak, su bulunmadığında ise teyemmüm etmek namazın ilk anahtarıdır. İmam Gazali der ki: “Bedenini suyla yıkarken, kalbini de dünya sevgisinden yıka.” Abdest, sadece tenin değil, ruhun da kirlerinden soyunmasıdır.
2. Setr-i Avret: İffet ve Örtünme
Temiz bir giysi ile örtünmek, kulun Rabbi karşısındaki edebidir. Sadi Şirazi’nin dediği gibi: “Dışını süsleyenlerin içi harabe kalmasın.” İnsanlardan gizlediğimiz ayıplarımızı, Allah’ın huzurunda takva örtüsüyle gizleme çabasıdır bu.
3. Necasetten Taharet: Temiz Mekan
Namaz kılınacak yerin temiz olması şarttır. Kul, secdesini tertemiz bir yere yapmalıdır ki; başını koyduğu yer, kalbinin temizliğine şahitlik etsin. Haris el-Muhasibi’ye göre, haram lokma ile beslenen bedenin durduğu yer, şeklen temiz olsa da manen kirlidir.
4. İstikbal-i Kıble:
Kabe’ye yönelmek namazın farzlarından olmakla beraber, sadece bir yöneliş değil, kalbin masivadan (Allah dışındaki her şeyden) dönüp Hakk’a odaklanmasıdır.
5. Niyet
Hangi namazı kıldığını bilmek ve bunu sadece Allah rızası için yapmaktır. Hz. Ebubekir (r.a.) gibi, niyetinde hiçbir şaibe barındırmadan “Allahu Ekber” diyebilmektir.
6. Vakit
Vaktin girmesini beklemek, bir sevgilinin randevu saatini beklemesi gibidir. Geylani Hazretleri vakti; “hayat sermayesinin en kıymetli dilimi” olarak görür.
Namaza Hazır mısın?
İbn Kayyım el-Cevziyye der ki: “Namaz, kalbin azığıdır.” Peki sen, bu azığı almadan önce kabını temizledin mi? Şu soruları kendine sordun mu?
- Elbiseni temizledin; peki ya haram kazançtan temizlendin mi?
- Kıbleye döndün; peki kalbin hala dünya heveslerine mi dönük?
- Vakti bekledin; peki vaktini öldüren boş işlerden vazgeçtin mi?
Namaza dış hazırlığını yapmadan duran kişinin durumu, temeli olmayan bir bina inşa etmeye benzer. “Yalancının mumu yatsıya kadar yanar” sözü, ibadetlerdeki samimiyetsizlik için de geçerlidir. Eğer hazırlığımız sadece gösterişten ibaretse, o namaz bizi kötülüklerden alıkoymaz.
“Ya Rabbi! Bizleri namazı hakkıyla ikame edenlerden, zahiri farzları batıni huşu ile birleştirenlerden eyle.”
Amin…
