Kalbin Yolculuğunda Öfke ve Şehvetin Rolü
Öfke ile şehvet kuvveti kimi zaman kalbe tam olarak bağlanırlar, böylece Yüce Allah’a kavuşma yolculuğunda ona iyi birer arkadaş ve yardımcı olurlar.
Bazen de bu iki kuvvet kalbe karşı gelip isyan ederler. Kimi zaman da onu baskı altında tutup kendi isteklerini yaptırırlar. İşte o zaman kalp, felakete uğrar ve sonsuz mutluluğu kendisine kazandıracak olan Allah yolundan geri kalır.
Kimi zaman da öfke ile şehvet, şeytanın bulunduğu tarafa geçerler. İşte böyle zamanlar da Allah yolcusu, ilim, hikmet ve tefekkür kuvvetlerinden hiç bir yardım görmeyip, kendisini öfke ve şehvet kuvvetlerinin pençesine kaptırırsa kuşkusuz helak olur ve büyük ziyana uğrar. İnsanlardan bir çoğunun durumu böyledir. Çünkü böyle insanların akılları;
Şehvetlerini meşru olmayan yollardan tatmin etmek için onların elinde bir oyuncak durumuna düşmüştür. Doğru olan aklın şehvete ihtiyaç duyduğu zamanlar da şehvetin, aklın iradesine boyun eğmesi, onun emrine girmesidir.
Yüce Allah buyuruyor ki;
- O alçaklığa saplandı ve hevesine uydu. Onun hali tıpkı üstüne varıp kovsan da, kendi haline bıraksan da, dilini çıkarıp soluyan köpeğin haline benzer (A’raf Süresi 176)
Nefsin Kötü İsteklerinden Vazgeçmenin Müjdesi
Nefsin kötü isteklerinden vazgeçenler hakkında da şu ayeti kerime bakın nasıl bir müjde veriyor;
Yüce Allah buyuruyor ki;
- Fakat kim Rabbinin azametinden korkup da, nefsini şehevi arzularından alıkoymuşsa, mutlaka onun varacağı yer cennet olacaktır (Naziat Süresi 40-41)
Akıl, Öfke ve Şehvet İlişkisinin Benzetmesi
Akıl, at üzerinde ava çıkmış bir avcıya benzer. İnsanın şehveti bindiği bir vasıtaya, öfkesi de av köpeğine benzer. Avcı usta, atı onun emirlerine uyar, köpek de terbiyeli olursa avcı kolayca avını yakalar. Bir de avcının kendisi acemi, atı huysuz, köpeği de avın bulunduğu taraftan habersiz olursa o zaman avcı başarısızlığa uğramaya mahkumdur.
Avcının başarısızlığı, insanın bilgisizliği ve güçsüzlüğü, atının huysuzluğu da şehvet kuvvetinin kabarması gibidir. Burada köpeğin sağa sola gereksiz saldırılarda bulunması da öfkenin taşkınlığına ve kişiyi her taraftan kuşatmasına benzer. Böyle durumlardan kurtulmak için Ulu Allah’tan yardım dileriz.
Kaynak: İmam-ı Gazali / el-İhya / C: III / bkz: 21-23 derleme
