Paranın ve Servetin Kötülüğünden Korunmak İçin Beş Görev
Servet hem iyi hemde kötüdür. Tıpkı bir yılana benzer. Terbiye eden adamın eline düşerse, adam o yılandan panzehir yapar. Anlamayanın eline geçtiği zaman da, yılan onu sokar ve öldürür. Malda böyledir. Servetin zararından korunmak için kişinin beş görevi yerine getirmesi gerekir. Bu görevler de;
1-) Malı kazanırken, maldan gayenin ne olduğunu, ne amaçla yaratıldığını bilmelidir ki; gereğinden fazlasını elinde tutmayıp, gereksiz yerlere harcamasın.
2-) Kazandığı yollara dikkat ederken haramdan daima uzak durmalı. Genellikle servetini haram yollardan kazanan sultanların servetine yaklaşmaması, mekruhlara dalmaması, insanlığı rencide eden şeylerden uzak durması, rüşvet ihtimali olan hediyeleri almaması, kendini küçük düşürecek şekilde başkasına el açmaması gerekir.
3-) Kazandığı malın miktarındadır. Malını çok azaltmamalı, haddinden fazlada çoğaltmamalıdır. Buda herkesin kendi ihtiyacına göre farklılık gösterir. İhtiyaçtan maksadımız giyecek, yiyecek ve meskenden ibarettir.
Bunlarda kendi aralarında aşağı, orta ve üst olmak üzere üç dereceye ayrılır. Bu derecelerin en azı ve ihtiyacı olan kısmıyla yetindiği müddetçe hakikati bilip meydana çıkaranlardan olur. Eğer kendini bilmez de aşırı giderse, derinliği sonsuz olan Haviye Cehennemine düşer.
4-) Malın elinden çıkışını yaparken dikkatli olup, israf ve cimrilikten sakınmalı, helalinden kazandığı serveti yerli yerinde kullanmalıdır. Zira malın haksız yoldan kazanılması ile haksız yola harcanması arasında fark yoktur. Cezaları aynıdır.
5-) Malı alıp verirken, harcama yaparken veya elde tutarken halis niyete sahip olmalıdır. Malı alırken ibadetine yardımcı olur niyetiyle almalı, bırakırken de malı aşağılık bir madde olarak gördüğünü ve zahitliğini aklına getirmeli ve böylece niyet etmelidir. Servetin, böyle davrananlara zararı dokunmaz.
Kaynak: İmam Gazali / el-İhya / C: III / bkz: 743-744
