Sadaka Sadece Mal ile Sınırlı Değildir
Ebu Zer (r.anh), Allah Resûlü’nün (s.a.v) ümmetine verdiği derinlikli bir öğüdü bizlere nakleder. Bu öğüt, sadakanın yalnızca maddî imkanlarla sınırlı olmadığını; nefes alan her mümin için her gün açık olan bir ibadet kapısı olduğunu gözler önüne serer.
Peygamberimiz, güneşin doğduğu her gün insanın kendi nefsi adına sadaka vermesi gerektiğini bildirerek, kulluğun sürekliliğine dikkat çeker.
Malımız Yoksa Sadakayı Nereden Vereceğiz?
Ebu Zer (ra), birçok müminin zihninden geçen soruyu açıkça dile getirir:
- “Ya Resûlallah! Malımız yok. Nereden sadaka vereceğiz?”
Bu soru üzerine Allah Resûlü, sadakanın kapılarının sanıldığından çok daha geniş olduğunu bildirir ve hayatın her alanını kapsayan bir ibadet anlayışı ortaya koyar.
Dil ile Yapılan Sadaka: Zikir
Allah’ı anmak da sadakadır.
- “Sübhanallah,
- Elhamdülillah,
- Allahu Ekber,
- Lâ ilâhe illallah,
- Estağfirullah
gibi zikirler, sadece dili değil; kalbi de arındıran birer sadaka hükmündedir. Bu zikirler, müminin her an Rabbine bağlı yaşadığını gösteren sessiz ama derin ibadetlerdir.
Davranışla Yapılan Sadaka: Topluma Fayda
İnsanı hayra yönlendirmek, yanlışlardan sakındırmak; ilim, hikmet ve sağduyu ile yapılan bir sadaka çeşididir. Bu, başkasının hidayetine vesile olma bilinci taşır.
İnsanların geçtiği yollardan zarar verici şeyleri kaldırmak, basit görünen ama kul hakkını koruyan büyük bir ibadettir.
İnsana Dokunan Sadaka Türleri
Görme engelliye yol göstermek, işitme veya konuşma engelliye anlayacağı şekilde yardımcı olmak; insan onurunu gözeten bir sadaka anlayışıdır.
Çözümünü bildiğin bir meselede aracı olmak, zayıfa gücünle destek olmak, acize koşmak; merhametin fiile dönüşmüş hâlidir.
Peygamberî ölçüde sadaka, insanın yükünü hafifletmektir.
Eşler Arası İlişki de Sadakadır
Allah Resûlü, bu sadaka kapılarını saydıktan sonra şaşırtıcı bir hakikati dile getirir: Eşler arasındaki meşru ilişki sebebiyle bile sevap kazanılır.
Bu söz, eşler arası cinselliği günah ve utanç eksenine sıkıştıran anlayışı kökten reddeder.
Ebu Zer (ra), samimi bir şaşkınlıkla sorar:
- Ya Resûlallah! Arzularımı tatmin etmemden dolayı bana nasıl sevap verilir?
Bunun üzerine Peygamberimiz, sorular sorarak düşünmeye sevk eder:
- Çocuğun vefat etseydi, sabrından ötürü sevap alır mıydın?
- O çocuğu sen mi yaratmış olurdun?
- Hidayetini sen mi verirdin?
- Rızkını sen mi temin ederdin?
Her sorunun cevabı aynıdır: Hayır. Bütün bunları Allah yapar.
İşte bu noktada büyük hakikat ortaya çıkar: Sen ilişkiye girerek hayata vesile olma niyeti taşırsın. Yaratmak Allah’a aittir; fakat niyet kuldan olduğu için sevap kulun defterine yazılır. Bu nedenle Peygamberimiz, hayat maddesinin yerli yerine, yani helal rahme akıtılmasını öğütler ve haramdan sakındırır.
Bu hadis, mümine şunu öğretir: İbadet sadece mescitte değil, hayatın merkezindedir. Niyetle yapılan her helal davranış, sadaka hükmüne geçebilir. Böylece insan, hem nefsini terbiye eder hem de Rabbine yakınlaşır.
Peygamberî ölçüde yaşanan hayat, sıradan eylemleri bile ebedî sevaba dönüştürür.
