İmanın Yarısı ve Temel Direği: Sabır
Sabır imanın yarısıdır durumuna gelince; bu imana iki şekilde değer verilmesi ve iki ismi alması sebebiyledir. İmanın, hem tasdik hem de amele isim olmasındandır. Bu bakımdan imanın iki esası vardır diyebiliriz;
- Yakin (Kesin iman)
- Sabır
Yakin sözünden gayemiz, Allah kulunu dinin esaslarını bulmasından ve bilmesinden hasıl olan sağlam bilgi ve kesin imandır
Sabırdan gayemiz ise, Yakinin gereği ile amel etmektir. Çünkü yakin, kişiye isyan etmesinin zararlı, itaat etmesinin ise faydalı olduğunu bildirir. İsyanın terk edilip ibadete devam edilmesi de ancak sabırla mümkündür.
Sabır demek; nefsin isteklerini ve tembelliğini onları kahrederek ortadan kaldırarak dinin emirlerini ifa etmek demektir. Bu yüzden de sabrın, imanın yarısı olduğu ortaya çıkar.
Bu sebeple Resulüllah (s.a.v) iman ile sabrı bir araya toplayarak; Size en az verilen şey, sabır ile yakin azimetidir şeklinde ki buyruğu buna işaret etmektedir.
İkinci değerlendirme ile iman, marifetler üzerine hareketleri sebebiyle ikiye ayrılmıştır.
- Dünyada da ahirette de faydalı olan şeyler;
- Dünyada da ahirette de zararlı olan şeyler.
İnsana zararlı olan durumlardan sakınmasına göre, sabır hali faydalı olan şeylere yönelip onları yapması durumunda da şükür hali vardır
Birinci değerlendirme ile sağlam bilgi, imanın iki yönünden biri olduğu gibi, şükür de imanın diğer yönü olur.
İslam büyüklerinden İbn Mes’ud diyor ki; İman, sabır ve şükrün oluşturduğu bir bütündür
Kesin olarak sabır, nefsin isteklerine karşı İslam’ın emirlerinde karar kılmak olduğundan, nefsin isteklerinin de şehvet ve öfke yolundan geldiğinden, şehvetin, zevkleri tatmin etme, öfkenin de musibetleri önlem gayesine yönelik olmak üzere ikiye ayrılmış olduğundan, orucu da sadece mide ve ferc şehvetine engel olup öfke şehvetini önlemeye yeterli olmadığından Resulüllah (s.a.v) ‘Oruç sabrın yarısıdır’ buyurdu.
Çünkü tam manasıyla sabır; gadab ve şehvetin kuvvetlerine karşı koyarak yapılan sabırdır. Orucun, imanın dörtte biri 4/1 oluşu da bu bakımdandır. Sabrın imanın yarısı olduğunun anlaşılması bu şekilde olmalıdır. Çünkü bir çok şeylere iman adı verilir..
Kaynak: İmam Gazali / İhyau Ulumi’d-Din / C: IV / bkz: 159-160
