Say’in Sahih (Geçerli) Olmasının Şartları
1-) Sa’yi, ihrama girdikten yani hac ve umre yahut her ikisi için niyet ve telbiye yapıldıktan sonra yapmak. İhrama girmeden önce, hac veya umre menasikinden hiçbiri yapılamaz. Sa’yin sahih olması için, ihrama girdikten sonra yapılması şart ise de ihramlı olarak yapılması şart değildir; belirli menasik tamamlanıp ihramdan çıktıktan sonra yapılabilir.
Nitekim hac için ihrama giren kimse, kurban bayramının ilk günü fecr-i sadıktan önce ihramdan çıkamayacağı için, Arafat vakfesinden önce hac sa’yini yapmak isterse, ihramlı olarak sa’y yapar. Arafat dönüşü ziyaret tavafından sonra yapılırsa, ihramsız olarak da yapabilir.
En faziletlisi ve sünnete uygun olan da budur. Umre sa’yinın ihramlı olarak yapılması vaciptir. Umre tavafının dördüncü şavtından sonra tıraş olan kişi, ihramdan çıkmış olur. Bu kişinin ihramsız olarak yapacağı umre sa’yi sahihtir, fakat sa’yi tamamlamadan ihramdan çıkarak vacibi terk ettiği için ceza (dem) gerekir.
2-) Hac sa’yinı hac ayları başladıktan sonra yapmak. İhrama girme dışında hacla ilgili menasikin hiçbiri, hac ayları girmeden yapılamaz.
3-) Muteber bir tavafın akabinde yapılması. Sa’y tek başına müstakil bir nüsük (Hac fiili) değildir. Muteber tavaf ise, cünüp, aybaşı ve lohusalık hali bulunmadan yapılmış olan tavaftır.
4-) Şavtların çoğunun yani en az dördünün yapılmış olması. Hanefi mezhebinde sa’yin yedi şartından dördü rükün, üçü vaciptir. Diğer üç mezhepte bütün şavtlar rükündür.
5-) Sa’ya Safa tepesinden başlamak. Merve’den başlanırsa ilk şavt sahih olmaz.
Sa’yin Vacipleri
- Sa’yin yürüyerek yapılması. Hastalık, yaşlılık, sakatlık. gibi sebeplerle yürüyerek sa’y yapamayanlar, araba ile yaparlar.
- Sa’yin yedi şavta tamamlanması
Sa’yin Sünnetleri
- Tavaf ile Sa’yi peş peşe yapmak
- Sa’yi abdestli olarak yapmak
- Üzerinde ve elbisesinde namaza mani pislik bulunmamak
- Sa’y’a başlamadan önce Hacerü’l-Esved’i selamlamak
- Her şavtta Safa ve Merve’nin, Kabe’nin görülebileceği yerlerine kadar çıkmak
- Şavtları peş peşe yapmak
- Erkekler yeşil ışıkla işaretlenmiş sütunlar arasında, süratli ve çalımlı yürüyerek ‘hervele‘ yapmak
- Sa’yi yaparken tekbir, tehlil ve dua ile meşgul olmak
Kaynak= Akademi Araştırma Heyeti / Bir Müslümanın Yol Haritası / bkz: 539-540
