Soylu bir aileden gelen kimse bu durumda olmayanı hor ve hakir görür. İlim ve amel yönünden kendinden üstün olsa da ona değer vermez. Bazı kimseler insanları herhangi bir eşya veya hayvan gibi gördüğünden onların yanına girmeye tenezzül etmez. Bu durumun dile akseden tarafları vardır, soylu oluşuyla insanlara karşı övünür ve karşısındakine ;
Ey Hind’li, ey Kipti, ey Ermeni, sen kimsin? Ne oluyorsun? Soyun sopun ne? Ben filancanın oğluyum. Sen kimsin bana bakıyor ve benimle konuşuyorsun? gibi ve buna benzer sözler söyler. Bu asaletli olma hastalığı köklü kalbin derinliklerine kadar uzanan bir ağaçtır.
Soylu olan kimse salih de olsa, akıllı da olsa bu hastalıktan kendini kurtaramaz. Ancak hastalığı zararsız halde taşıyabilir. Kızdığı zaman öfkesi onun kalp görüşünü köreltir. O da hemen asaletini öne sürer.
İslam büyüklerinden Ebu Zer diyor ki; Resulüllahın bulunduğu bir toplantıda bir adamla söz kavgası yapıyorduk. Bir ara canım sıkıldı ve ben o adama; Ey siyahın oğlu diye hitap ettim. Peygamberimiz derhal buna müdahale etti ve buyurdu ki: Ya Ebu Zer, ikinizin ölçeği de tam olarak dolmuş değil, beyazların siyahlar üzerine bir üstünlüğü yoktur.
Ey Zer devamla diyor ki; Resulüllahın bu hadisi üzerine hemen yere yattım ve adama ‘kalk suratıma bas, yoksa yerden kalkmam’ diyerek özür beyan ettim.
Görüyor musun Ebu Zer’in beyaz olduğu için siyahlar üzerine üstünlük taslamasını gören Resulüllah, hemen ona nasıl müdahale edip hatasını hatırlatıyor. Düşün ki, hemen kibrini idrak eden Ebu Zer, nasıl orada iken yere yatıp adamın suratına basmasını ve böylece kibrini ayaklar altına almayı nasıl istiyor. Böylece izzetin zillet tarafından kırılacağını bildiriyor.
Resulüllah’ın huzurunda iki kişi birbirine üstünlük taslayarak mücadeleye giriştiler. Biri diğerine şöyle dedi; Ben filancanın oğlu filancanım, sen kimsin? Senin annenin bile nasıl bir kadın olduğu belli değil.
Sevgili Peygamberimiz buyurdu ki; Musa Peygamber huzurunda iki kişi böyle çatışmaya girdi ve birbirlerine karşı övünmeye başladılar. Onlardan biri soyunu geriye doğru dokuz göbek kadar saydı. Allah Musa Peygambere vahyetti ki:
O adama söyle: Övündüğü dokuz kişinin dokuzu da cehennemdedir, onuncusu da kendisidir.
Sevgili Peygamberimiz buyuruyor ki: Bir kavim ataları ile övünmesin. Halbuki onlar cehennemde kömür haline gelmişlerdir veya onlar Allah katında burunları ile pislik karıştıran böceklerden daha önemsiz olurlar
Kaynak: İmam Gazali / İhyau Ulumi’d-Din / C:3 / bkz: 974-975
