Bu durum özellikle de Allah’a, sıfatlarına ve din işlerine dair sözlerde geçerlidir. Bu konularda söylenen sözleri düzeltmek ancak alimlerin ve fasihlerin yapabileceği bir iştir. Bir ilimde veya fesahatte eksiği olan kişinin sözleri hatadan eksik olmaz. Ancak cahilliğinden dolayı Allah onu affeder.
Hz Peygamber (s.a.v) bu konuya binaen şöyle söylemiştir: Sizden biri Allah diledi ve sen diledin demesin! Ancak şöyle desin: Allah diledi, sonra sen diledin. Çünkü mutlak olan atıfta ortak ve denk sayma anlamı vardır. Bu ise Allah’a karşı gösterilmesi gereken saygıya aykırıdır.
İbn Abbas şöyle anlatıyor: Adamın biri Hz Peygamber (s.a.v)’e gelerek onunla konuştu ve şöyle dedi: Allah diledi ve sen diledin. Bunun üzerine Resulüllah (s.a.v) şöyle buyurdu: Beni Allah’a denk mi tuttun? Bilakis, tek başına Allah diledi.
Bir keresinde adamın biri Hz Peygamber’in yanında hitap ederek dedi ki: Allah’a ve elçisine itaat eden doğru yolu bulur, onlara isyan eden doğru yoldan sapar. Bunları dileyen Hz Peygamber (s.a.v)’ şöyle buyurdu:
De ki: Allah’a ve elçisine isyan eden… Hz Peygamber (s.a.v)’, adamın onlara isyan eden şeklindeki ifadesinden hoşlanmamıştır. Çünkü bu ifade ikisini eşitleme ve birleştirme anlamına gelmekteydi.
Yine Hz Peygamber (s.a.v) şöyle buyurmuştur: Sizden biri erkek kölem, kadın kölem demesin. Hepiniz Allah’ın köleleri, bütün kadınlarınız Allah’ın köleleridir. Ancak şöyle desin: Hizmetkarım ve cariyem
İbrahim en-Nehai Hz kişinin: Allah’a ve sana sığınırım demesini mekruh saymış, Önce Allah’a, sonra sana sığınırım demesine ruhsat vermiştir. Yine Allah ve filanca olmasaydı denilmesini mekruh saymış, önce Allah, sonra filanca olmasaydı denilmesine izin vermiştir.
Ebu İmran el-Cevfi şöyle diyor: Zamanlarında yaşayıp tanıdığım kişilerin en üstünü olan dört kişi Allah’ım, bizi cehennemden azat eyle demeyi çirkin görüp Oradan ancak oraya girenler azat olurlar derlerdi. Yine şöyle derlerdi: Cehennemden Allah’a sığınınız
İbrahim en-Nehai şöyle demiştir: Bir adam diğerine eşek, domuz dese kıyamet günü ona şöyle denilir: bunu eşek olarak, şunu domuz olarak yarattığımı mı gördün? Bu ve benzeri sözleri sayıp dökmek mümkün değildir. Bizim dilin afetleri hakkında serdettiğimiz bilgileri iyice düşünen kişi, dilini serbest bıraktığında asla selamete eremeyeceğini anlar. İşte o zaman Hz Peygamberin şu sözünün sırrını bilir: Susan kurtulur.
Çünkü bu sayılan afetlerin hepsi birer helak olma vasıtasıdır ve konuşan kişinin tutumuna bağlıdır. Kişi susarsa selamet bulur, konuşursa yanında ilim, takva ve murakabe azığı olmadıkça tehlikede kalır.
Konuşmasıyla bir şey elde edeceğini kesin olarak bilmeyen kişi sussun, selamet bulsun. Çünkü selamet iki ganimetten biridir.
Kaynak: İbnü’l-Cevzi / Minhacü’l-Kasıdin Ve Müfidü’s-Sadıkin / C: I / bkz: 670-671
