İslam’da tövbe, kulun işlediği günahı terk ederek pişmanlık duyması ve Allah’a yönelmesidir. Ancak tövbe sonrası aynı günahın yeniden işlenmesi, tövbenin geçerliliği konusunda farklı yorumlara sebep olmuştur. Ehl-i Sünnet alimleri, tövbenin hasenatın en büyüğü olduğunu ve tekrar günaha dönmenin önceki tövbeyi boşa çıkarmayacağını ifade ederler.
İkinci grubun görüşüne göre, tövbe ile günah tamamen silinir ve işlenmemiş sayılır. Dolayısıyla günah geri dönmez; yalnızca yeniden işlenen günah kişiye sorumluluk yükler.
Bu görüşe göre, günaha dönmek inkar gibi değildir. İnkar, bütün amelleri boşa çıkarırken; günaha dönmek yalnızca yeni bir günah doğurur. Önceki hasenatlar geçerliliğini korur.
Tövbenin Şartları
Tövbenin kabulü, istiğfar etmeye ve günahta ısrar etmemeye bağlıdır. Israr, günahı her fırsatta işlemeye azim ve istektir. Bu durum Allah’ın bağışlamasına engel olur.
Bir ibadeti yapıp diğerini terk etmek, yapılan ibadeti geçersiz kılmaz. Örneğin Ramazan orucunu tutarken özürsüz olarak bozmak, diğer günlerin sevabını yok etmez. Namaz kılıp oruç tutmayan veya zekat verip hacca gitmeyen kimse de böyledir.
Ehl-i Sünnet’e göre, günaha dönen kimse bir yönden Allah’ın gazabına müstehak olurken, diğer yönden tövbesi ve hasenatından dolayı Allah’ın sevgisine layık olabilir. Aynı kişide iman ve nifak, iman ve küfür bir arada bulunabilir; kişi bunlardan birine daha yakın olur.
Allah, her olayı adalet ve hikmetle bir sebebe dayandırır. Zerre kadar zulmetmez ve iyilikleri kat kat artırır. Bu, kulun tövbesinin değerini ve Allah’ın merhametini gösterir.
Tövbe, kalbin yeniden doğuşudur. Günaha dönmek, karanlığa adım atmaktır; fakat her tövbe, ışığa yeniden yöneliştir. Allah’ın rahmeti, pişmanlıkla geri dönen kullarına açıktır.
