Yalnız sana ibadet ederiz binası dört temel üzerine oturur.
Bunlar, Allah ve Resulünün sevip hoşlandığı şeyleri dil ve kalbin sözü, kalp ve uzuvların ameliyle gerçekleştirmektir.. Kulluk bu dört mertebeyi ihtiva eden bir isimdir. “Yalnız sana ibadet ederiz” ehli gerçekten bu ibadet ehlinin ta kendileridir
Kalbin Sözü: Allah’ın kendisinden, isimlerinden, sıfat, fiil ve meleklerinden. resullerin ifadesiyle kendisine kavuşmak nevinden haber verdiği şeylere inanmaktır.
Dilin Sözü: Kalbin inandığı şeyleri ifade etmesi, inandıklarına davet etmesi, onları savunması, bunlara aykırı olan bidatlerin batıl olduğunu ilan etmesi, Allah’ı zikretmesi ve emirlerini tebliğ etmesidir.
Kalbin Ameli: Allah’ı sevmek, O’na tevekkül etmek, O’na yönelmek, ondan korkmak ve ümit etmek, dini Allah’a halis kılmak, yasaklarından uzaklaşmak ve emirlerine karşı sabretmek, Allah’ın takdir ettiği şeylere sabır göstermek, Allah’tan, O’ndan gelenlerden de razı olmak, Allah’ı dost kabul etmek, O’na dönmeyi istemek, boyun eğmek, mutmain olmak vb. gibi şeylerdir.
Kalbin amelleri uzuvların amellerinden daha farzdır ve kalbin müstehab amelleri Allah’a vücutla yapılan müstehab amellerden daha sevimli gelir. Kalbin amelleri olmadan uzuvların amellerinin ya faydası hiç yoktur veya çok az faydası vardır.
Uzuvların Ameli: Namaz, cihad, cuma namazı ve cemaat namazlarına gitmek, acizlere yardım etmek, halka ihsan etmek ve benzeri amellerdir.
Demek ki “Yalnız sana ibadet ederiz” bu dört esasın hükümlerine yapışmak ve bunları kabul etmektir. “Sadece senden yardım isteriz” bu dört hükmü yerine getirmek üzere yardım ve başarı talep etmektir.
Kaynak: İbn Kayyım El-Cevziyye / Medaricu’s Salikin (Kur’an’i Tasavvufun Esasları) / bkz: 96-97
