Zıharın Tanımı ve Çeşitleri
Zıhar, kişinin hanımını veya onun bedenini ifade için kullanılan uzuvlaından birini, kendisiyle evlenmesi ebedi yasak olan kimselerin bakması haram olan sırt, baldır, karın ve ferç gibi uzuvlarından birine benzetmesidir.
Zıhar sözleri iki çeşittir. Biri “Sen bana annemin sırtı gibisin” veya “Sen benim nezdimde annemin sırtı gibisin” gibi sarih (açık ifadeli) zıhar sözleridir. Diğeri ise “Sen bana annem gibisin” veya “Sen bana annem misalisin” ve benzeri kinayeli zıhar sözleridir. Kinaye zıhar sözlerinde niyete bakılır. Eğer zıhar kastıyla söylediyse zıhar olur, onu kastetmediyse zihar olmaz
Bununla talakı kastettiyse bir bain talakla boşanır. Muhammed b. Hasan ise: “Bu zıhardır.” demiştir. Ebu Yusuf ise: Öfkeliyken söylemişse zıhar, kendine haram kılmayı kastettiyse ila’dır, demiştir. Muhammed b. Hasan’ın delili, Ebu Yusuf’un kendi senediyle İbrahim en-Nehai’den naklettiği şu sözdür. Bir kimse karısına “Sana yaklaşırsam sen bana annemin sırtı gibisin” derse bu, eğer ona yaklaşırsa zıhar, yaklaşmazsa ila olur
Zıharın Geçerli Sayılması İçin Şartlar
Mahremden Benzetme Şartı
Zıhar, mahreminden birine benzetmesiyle de olur:
Zihar ancak mahremlerinden birine benzetmekle olur. Bu yüzden mahremi olmayan birine benzetirse, bu zıhar olmaz. Dolayısıyla karısını herhangi bir vakitte kendisiyle evlenmesi mümkün olan birine benzeterek zıhar yaparsa, bu zıhar sayılmaz. Hiçbir şekilde kendisine helal olmayan bir kadına benzetirse işte o zıhardır.
Bu, Ebu Hanife’nin görüşüdür. Kendisi Hammad kanalıyla İbrahim en-Nehai’den şöyle rivayet etmiştir: Kişi, karısına “Sen bana mahremim olan bir kadının sırtı gibisin” derse bu zıhardır. Ancak “Sen bana mahremim olmayan bir kadının sırtı gibisin” derse zıhar değildir. Bu, İmam Şafi’nin birkaç kavlinden en sahih olandır. Ata, Hasan-ı Basri ve Şa’bi de aynı görüştedirler.
Kimlerin Zıharı Geçerlidir?
Boşaması geçerli olan her kocanın zıharı da geçerlidir, ister hür, ister köle olsun, Müslüman veya zimmi olsun, gerdeğe girmiş olsun veya olmasın, onunla cimaya gücü yetsin veya bundan aciz olsun, fark etmez. Kadınlardan ise küçük veya büyük olsun, akıllı veya deli olsun, ferci tıkanık olsun veya olmasın, adama haram olsun veya olmasın, kişinin karısına yaptığı her zıhar geçerlidir.
Kaynak: Esad Muhammed Said es-Sağirci / Delilleriyle Hanefi Fıkhı / bkz: 675-676
