Nefsin Mahiyeti ve Ölüm Sonrası Varlığı
İnsanlar nefsin varlığını kabul etme konusunda hemfikir olmalarına rağmen onlara en çok müşkil gelen meselelerden biri, nefsin durumu ve onun mahiyetidir. Nefsin varlığı mevcut olmakla beraber, onun mahiyetini bilmemek kişiye zarar vermez.
Daha sonra insana müşkil gelen meselelerden biri de nefsin ölümden sonraki durumudur. Hak mezheplere göre nefis ölümden sonra da var olacak ve azabı ya da nimetleri tadacaktır.
Ahmed b. Hanbel şöyle der; Müminlerin ruhu cennette; kafirlerin ruhu ise cehennemdedir. Ancak bazı cahiller hadisi zahiri olarak anlamışlar ve ölülerin kabirde yiyip içtiklerini ve evlendiklerini iddia etmişlerdir.
Oysa doğru olan görüş şudur: Nefis ölümden sonra ya nimetlere kavuşmak ya da azaba uğramak için bedenden çıkar ve kıyametten sonra bedene tekrar dönerek vasıtalarla nimetlere tam anlamıyla sahip olurlar.
Peygamber’in (s.a.v) Onlar yeşil kuşların döşeklerinde hadisi de nefislerin lezzete ulaşmasının ancak vasıtalarla mümkün olacağının delilidir.Ancak burada yeme-içme lezzeti kastedilmemiştir. İlim ve irfan lezzetini elde etmeye gelince, burada vasıta olmadan, doğrudan bu lezzete nail olma durumu vardır.
Bu zikredilenler ışığında ölümle alakalı bazı endişeler olduğunu gördüm. Nefis ölümü yokluk olarak gördü. Ben de nefse dedim ki; Eğer şeriatı tasdik ediyorsan sana bildiğin yöntemle ve inkarı kabil olmayan bir biçimde cevap vereceğim. Eğer şeriatın haberleri konusunda şüphen varsa, o zaman şeriatın sıhhatini açıklama konusunda izahatım olur
Nefsim de: Bu konuda şüphem yoktur dedi.
O zaman nefse şöyle dedim; İmanı müstakim yapma konusunda çalış, takvalı olmaya gayret et. Eğer böyle yaparsan ölüm vakti rahat edersin. Ben senin için amellerde ki eksikliğin hususunda korkarım. Şunu da bil ki nimetlerin dereceleri faziletlerinin dereceleriyle orantılıdır. O zaman sen mücadelenin kanatlarına yapış ki yüksek burçlara çıkasın. Hevanın tuzaklarına ve aldanma kumpasına karşı dikkatli ol!
Muvaffakiyet Allah’tandır
Kaynak: İbn Kayyım el-Cevziyye / Tehlikeli Tuzaklar / bkz: 55-56
