Ölüye Ağlamak Günah mı? “Ölü Azap Görür” Hadisinin Gerçek Anlamı

Ölünün Arkasından Ağlamak ve Yanlış Bilinenler

Ölüye,ölen kişinin ardından ağlamak konusu, İslam tarihinde en çok merak edilen ve zaman zaman yanlış anlaşılan meselelerden biridir. Özellikle “Ölü, arkasından ağlanması sebebiyle azap görür” şeklindeki hadis-i şerif, birçok insanın zihninde soru işaretleri oluşturmuştur. Çünkü sevdiği birini kaybeden insanın üzülmesi, gözyaşı dökmesi ve acı hissetmesi son derece doğal bir durumdur.

Peki gerçekten bir insan öldükten sonra, arkasından ağlayanlar yüzünden azap görür mü?

İslam alimleri bu hadis-i şerifi açıklarken meseleyi birkaç farklı açıdan ele almışlardır. Çünkü bu hadis, basit bir şekilde “ağlamak yasaktır” anlamına gelmez. Aslında burada asıl kastedilen şey, ölünün ardından yapılan aşırı ve isyana dönüşen davranışlardır.

Cahiliye döneminde insanlar bir yakınları öldüğünde ağıt yakar, feryat eder, saçlarını yolup elbiselerini yırtar ve Allah’ın takdirine karşı isyan anlamı taşıyan sözler söylerlerdi. İşte Peygamber Efendimiz bu tür davranışları yasaklamış ve ümmetini sabra davet etmiştir.

Bu nedenle hadis-i şerifin doğru anlaşılması için hem o dönemin kültürünü hem de İslam’ın sabır ve teslimiyet anlayışını iyi bilmek gerekir. Çünkü İslam, insanın duygularını bastırmasını değil, ölçülü bir şekilde yaşamasını öğütler. Nitekim Peygamber Efendimiz de sevdiği insanların vefatı karşısında gözyaşı dökmüş, fakat hiçbir zaman Allah’ın takdirine karşı gelmemiştir.

Ölüm Döşeğinde Ağlamayı Vasiyet Edenlerin Durumu

İslam alimlerinin açıklamalarına göre, bir kişinin ölümünden sonra arkasından ağıt yakılmasını vasiyet etmesi ciddi bir hatadır. Eğer bir kimse sağlığında veya ölüm döşeğinde yakınlarına “Ben öldüğümde arkamdan ağlayın, ağıt yakın” şeklinde bir vasiyette bulunursa, bu durumda hem kendisi günaha girmiş olur hem de başkalarının günaha girmesine sebep olur.

Çünkü İslam’da ölüm karşısında yapılması gereken şey sabır ve Allah’ın takdirine rıza göstermektir. Eğer bir kişi bilerek insanların feryat etmesine sebep olacak bir vasiyette bulunursa, bu davranışı sebebiyle sorumluluk taşıyabilir. Bu yüzden bazı alimler, hadis-i şerifte bahsedilen azabın özellikle bu tür durumlar için söz konusu olduğunu ifade etmişlerdir.

Aklıselim bir insanın düşünmesi gereken nokta şudur:

• Ölüm zaten Allah’ın takdiriyle gerçekleşen bir gerçektir. İnsanların feryat etmesi, saç baş yolması veya ağıt yakması ne öleni geri getirir ne de acıyı azaltır. Aksine bu davranışlar hem sabırsızlık anlamına gelir hem de insanı günaha sürükleyebilir.

Yahudi Mezarı Olayı ve Hadisin Söylenme Sebeplerinden Biri

Hadis-i şerifin açıklamalarında geçen rivayetlerden biri de Yahudi bir kişinin mezarıyla ilgili olaydır. Rivayete göre Peygamber Efendimiz bir Yahudi’nin cenazesi sırasında mezarın başında ağlayan insanları görünce;

• “Onlar bunun üzerine ağlıyorlar; o ise kabrinde azap görüyor.” buyurmuştur.

Bu rivayete göre o kişinin azap görmesinin sebebi insanların ağlaması değil, kişinin inkâr ve günah içinde yaşamış olmasıdır. Yani ağlamak azabın sebebi değil, sadece o esnada gerçekleşen bir durumdur. Çünkü Kur’an-ı Kerim’de Allah’ın ayetlerini inkâr edenlerin hem dünyada hem de ahirette azaba uğrayacakları açıkça belirtilmiştir.

Dolayısıyla bazı alimler, bu hadis-i şerifin yanlış anlaşılmaması gerektiğini ve burada asıl anlatılmak istenenin farklı bir durum olduğunu ifade etmişlerdir.

Ölçülü Ağlamak İnsan Fıtratına Uygundur

İslam dini insanın yaratılışını inkâr etmez. İnsan sevdiği birini kaybettiğinde üzülür, kederlenir ve gözyaşı döker. Bu durum insanın fıtratında bulunan merhamet ve sevgi duygusunun bir sonucudur. Anne, baba, eş veya çocuk gibi çok sevilen bir insanın kaybı karşısında kalbin sızlaması son derece doğaldır.

Ancak burada dikkat edilmesi gereken nokta ölçüyü kaçırmamaktır. Eğer acı insanı isyana sürükler, Allah’ın takdirine karşı sözler söylemesine sebep olur veya aşırı davranışlara yöneltirse işte o zaman bu durum dinen uygun görülmez.

Bu konuyu en güzel şekilde açıklayan olaylardan biri de Peygamber Efendimizin oğlu İbrahim’in vefatıdır. İbrahim henüz küçük bir çocukken hayatını kaybetmişti. Bu haber Peygamber Efendimize ulaştığında hemen yanına gitmiş, onu kucağına almış ve gözlerinden yaşlar akmaya başlamıştı.

Orada bulunan sahabelerden biri bunu görünce şaşırmıştı. Çünkü Peygamber Efendimiz insanların aşırı feryat etmelerini yasaklamıştı. Bunun üzerine Peygamber Efendimiz şöyle buyurdu:

• “Göz ağlar, kalp üzülür. Biz Rabbimizin razı olacağı sözden başkasını söylemeyiz.”

Bu sözler, İslam’ın ölüm karşısındaki denge anlayışını en güzel şekilde anlatır. Üzülmek, ağlamak ve kalbin hüzün duyması insanidir. Ancak feryat edip isyan etmek doğru değildir.

Sabır ve Teselli Arasındaki Hikmet

Bazı alimlere göre Peygamber Efendimizin bu hadis-i şerifi söylemesinin hikmetlerinden biri de geride kalan insanları teselli etmek ve sabra yönlendirmektir. Çünkü bir insan sevdiği kişinin azap görmesini asla istemez. Eğer aşırı ağlamanın ölene zarar verebileceğini düşünürse, bu durum onu sabretmeye yönlendirebilir. Bu da kişinin hem günaha girmesini engeller hem de sabrının karşılığında sevap kazanmasına vesile olur.

Sonuç olarak;

• İslam, insanın sevdiği birini kaybettiğinde duygularını bastırmasını değil, ölçülü ve sabırlı olmasını ister. Ölen birinin ardından ağlamak, üzülmek ve gözyaşı dökmek doğaldır. Ancak feryat etmek, ağıt yakmak, saç baş yolmak veya Allah’ın takdirine karşı sözler söylemek doğru değildir.

İsmail Ekinci

Aynı konuya farklı bir açışısı ile yaklaşan ve değerlendiren Ayet ve Hadislere Göre; Ölüye Ağlamak Azap Sebebi mi? Doğru Bilinen Yanlışlar adlı makale için tıklayınız

İlginizi Çekebilir