İnsan Tabiatının Aceleciliği ve İlahi Adaletin İşleyişi
İnsan tabiatı çoğu zaman acelecidir. Bir olayın sonucunu hemen görmek ister. Özellikle de yaptığı yanlışların karşılığını hemen görmeyen kişi, zamanla kendisini güvende sanabilir. Hatta bazı insanlar bu gecikmeyi bir ihmal zannederek yaptıklarının karşılıksız kalacağını düşünür. Oysa ilahi adaletin işleyişi insanın aceleciliği gibi değildir.
Kur’an, cezanın gecikmesinin çoğu zaman bir unutma veya ihmal değil, aksine bir mühlet ve imtihan olduğunu hatırlatır.
Tarih boyunca bazı insanlar bu gerçeği anlamakta zorlanmışlardır. Geçmişte bazı Yahudiler, Hz. Muhammed (s.a.v.)’e karşı alaycı bir tavır sergileyerek “es-samü aleyküm” yani “helak sizin üzerinize olsun” şeklinde sözler söylüyorlardı. Böylece Peygamber’e hakaret ettiklerini ve bundan bir zarar görmediklerini düşünerek kendilerince üstünlük kurduklarını sanıyorlardı.
Mücadele ve Ankebut Surelerinde İlahi Mühlet Kavramı
Kur’an bu durumu şöyle anlatır: “Onlar sana geldikleri zaman seni, Allah’ın selamlamadığı bir şekilde selamlıyorlar. Kendi içlerinden de: Bu söylediklerimiz yüzünden Allah’ ın bize azap etmesi gerekmez miydi? derler. Cehennem onlara yeter. Oraya gireceklerdir. Ne kötü dönüş yeridir orası (Mücadele Suresi 8)
Bu ayet, bazı insanların cezanın hemen gelmemesini yanlış yorumladığını açıkça gösterir.
Benzer bir tavır daha önce yaşayan inkârcı toplumlarda da görülmüştür. Mekke’deki müşrikler, Allah’ın birliğini inkâr ediyor ve Peygamber’e meydan okuyorlardı. Hatta alaycı bir şekilde azabın hemen gelmesini istiyorlardı.
Kur’an bu durumu Ankebut Suresi’nde şöyle ifade eder:
- Senden, azabı çabucak (getirmeni) istiyorlar. Eğer önceden tayin edilmiş bir vade olmasaydı, azap elbette onlara gelip çatmıştı. Fakat onlar farkında değilken, o ansızın kendilerine gelivere-cektir. Senden azabı çabucak (getirmeni) istiyorlar. Hiç şüpheleri olmasın, cehennem kafirleri çepeçevre kuşatacaktır (Ankebut 53-54).
Bu ayet, ilahi adaletin belirli bir vakit ve hikmet doğrultusunda gerçekleştiğini anlatır.
Yunus ve Kehf Sureleri Işığında İlahi Merhamet ve Zaman
İnsanın aceleciliği Kur’an’da başka bir ayette de hatırlatılır. Yunus Suresi’nde şöyle buyrulur:
- Eğer Allah insanlara, hayrı çarçabuk istedikleri gibi şerri de acele verseydi, elbette onların ecelleri bitirilmiş olurdu. Fakat bize kavuşmayı beklemeyenleri biz, azgınlıkları içinde bocalar bir halde bırakırız (Yunus Suresi 11)
Bu ayet, insanın çoğu zaman kendi aleyhine olacak şeyleri bile aceleyle istediğini gösterir. Eğer ilahi adalet insanın aceleciliği gibi işlemiş olsaydı, insanların çoğu daha fırsat bulamadan cezalandırılmış olurdu.
Kur’an’ın verdiği mesaj aslında insan için büyük bir rahmettir. Çünkü Allah kullarını hemen cezalandırmaz; onlara düşünmeleri, hatalarını fark etmeleri ve geri dönmeleri için zaman tanır.
Kehf Suresi’nde bu ilahi merhamet şöyle anlatılır:
- Senin, bağışı bol olan Rabbin merhamet sahibidir; şayet yaptıkları yüzünden onları (hemen) sorumlu tutacak olsaydı, onlara azabı çarçabuk verirdi. Fakat kendilerine tanınmış bir süre vardır ki, artık bundan kaçıp kurtulacakları bir sığınak bulama-yacaklardır (Kehf Suresı 58)
İmam Gazali’nin Hikmetli Sözü ve Hakikatin İdraki
Bu ayetler bize önemli bir hakikat öğretir: geciken ceza bazen ilahi merhametin bir tecellisidir. Çünkü insan hata yapabilir, yanılabilir ve yanlış yollara sapabilir. Ancak ona verilen süre, tövbe etmesi ve kendisini düzeltmesi için bir fırsattır. Eğer her yanlış anında cezalandırılsaydı, insanın dönüş ve pişmanlık kapısı da kapanmış olurdu.
Büyük İslam düşünürü İmam Gazali insanın bu durumu anlaması gerektiğini şu sözle ifade eder:
- Günahın ardından hemen ceza gelmemesi, onun affedildiği anlamına gelmez; bazen bu sadece mühlet verilmesidir.
Bu söz insanın gaflete düşmemesi gerektiğini hatırlatır.
İnsan çoğu zaman zamanın verdiği rahatlığa aldanabilir. Günah işleyip karşılığını hemen görmeyince bunun önemsiz olduğunu düşünebilir. Oysa Kur’an’ın öğrettiği gerçek şudur:
- Her davranışın bir karşılığı vardır ve ilahi adalet asla şaşmaz. Fakat bu karşılığın zamanı, insanın beklentilerine göre değil, ilahi hikmete göre belirlenir.
Bu yüzden insanın kendisine sorması gereken önemli bir soru vardır: yaptığım yanlışların hemen karşılığını görmemem gerçekten bir güven mi, yoksa bana tanınmış bir fırsat mı? Çünkü ilahi mühlet bazen insanın uyanması için verilen son fırsat olabilir.
Muhammed Gazali Tefsirinden
Sıkça Sorulan Sorular (FAQ)
Günah işleyenlerin hemen cezalandırılmaması ne anlama gelir?
- Kur’an’a göre cezanın hemen gelmemesi çoğu zaman bir ihmal değil, insanlara verilen bir mühlet ve imtihandır. Bu süre insanın hatasını fark edip tövbe etmesi için bir fırsattır.
Kur’an’da azabın gecikmesi nasıl açıklanır?
- Kur’an’da Allah’ın merhamet sahibi olduğu ve insanları hemen cezalandırmak yerine belirli bir süre tanıdığı ifade edilir. Bu süre ilahi hikmet gereği belirlenmiştir.
İnsan neden cezanın hemen gelmesini ister?
- İnsan doğası gereği acelecidir. Özellikle inkârcı veya alaycı bir tavır içinde olan kişiler, azabın gelmemesini kendi doğruluklarının kanıtı zannedebilir.
İlahi mühlet ne demektir?
- İlahi mühlet, Allah’ın insanlara hatalarını düzeltmeleri ve doğru yolu bulmaları için verdiği süreyi ifade eder.
Geciken ceza insan için nasıl bir uyarıdır?
- Geciken ceza aslında insan için bir fırsat ve uyarıdır. İnsan bu süreyi değerlendirmeli ve hatalarını fark ederek doğru yola yönelmelidir.
