Dinen Sorumluluk Çağı ve Yaşı

24 Ocak 2025 112 kez okundu Okuma süresi: 2dk, 4sn

Dini sorumluluk yani mükellef yaşı; İslam alimlerinin çoğunluğuna göre kızlarda 9-15, erkeklerde 12-15 yaşları arası olarak belirlenmiştir

Ehliyet: Ehliyet, kişinin dini ve hukuki hükme konu muhatap olmaya elverişli oluşu demektir. Kur’an da yerin ve göğün taşımaktan çekindiği emaneti insanın yüklendiği belirtilerek (bkz: Ahzab’72) diğer bütün varlıklar arasında sadece insanın ehliyet ve sorumluluk taşıdığını işaret eder. İnsanın dinin hitabına ehil olması akıl denilen anlama, düşünme ve ona göre davranma kabiliyetine sahip bulunması sebebiyledir. Bundan maksat insanın dinin davetini anlayacak konum ve kıvamda olması demektir.

Kişinin dini hükümlerden sorumlu tutulabilmesi için;

Akıl

Baliğ olması şarttır.

Din; akıl ve şuur sahiplerini muhatap alır. Onları kendi ihtiyat ve seçenekleriyle, dünyevi-uhrevi hayata yönlendirir, icabet edenlere de ebedi saadeti vaat eder

Bu itibarla dini, özel bir donanıma karşı özel bir teveccüh şeklinde yorumlamak mümkündür. Zira akıl ve irade mahrumları, onunla mükellef tutulmamışlardır ve onlar için bizzat hayra sevk gibi bir iltifat söz konusu değildir.

Akıl ve irade, dinin ilk şartı ve İslam’ın hayata hayat olması manasına diyanetin de en hayatı rüknüdür. Bu da akl-ı iradesi olmayanlara, hayrı, şerri temyiz kabiliyeti isteyen din gibi bir sorumluluğun teklif edilemeyeceği demektir.

Bulüğa ermek, insanların çocukluktan çıkıp cinsi duygu ve hislerin başladığı çağa ermeleri demektir.

Kız ve Erkek Çocuklarında Ergenlik Yaşı

Buluğ çağı, İslam alimlerinin çoğunluğuna göre kızlarda 9-15, erkeklerde 12-15 yaşları arası olarak belirlenmiştir. Kişinin bulüğa ermesi erkeklerde ihtilam denilen cinsi boşalmanın olması; kızlarda ise hayız ve aybaşı adı verilen muayyen halin ortaya çıkması ile gerçekleşir. Buna ‘tabii bulüğ’ denir.

Bazen olur ki, erkek veya kız yaş olarak bulüğ çağına girdikleri halde, kendilerinde ihtilam ve aybaşı hali görülmez. Böyleleri için ‘hükmi bulüğ’ vardır ki, belli bir yaş sınırına ulaşanların fiilen bulüğa ermiş olmasalar bile baliğ olarak kabul edilmeleridir. Hükmi bulüğ yaşı, hem erkek hemde kızlar için 15 yaştır.

Kaynaklar